خانواده و کودک, روانشناسی و تربیت کودک و نوجوان

بهترین زمان آموزش نظم و ترتیب به کودکان چه سنی است؟

جمع کردن وسایل توسط کودک
4.3
(12)

سال‌های سال است که متخصصان تعلیم و تربیت روی مسئله فرزندپروری بحث و بررسی می‌کنند. واقعیت این است که دنیای امروز با این حجم از تغییرات شتابان نیاز به تغییر در شیوه‌های سنتی آموزش و تربیت کودکان دارد. دیگر نمی‌توان به همان شیوه‌های قدیمی کار تربیت فرزندان را پی گرفت و انتظار داشت که به نتایج مثبتی دست پیدا کرد. یک انسان فارغ از اینکه در چه جایگاه اجتماعی قرار دارد، برای دستیابی به اهداف شخصی خود باید به چارچوب‌هایی پایبند باشد. نظم و ترتیب یکی از پایه‌های اساسی در این زمینه به شمار می‌رود. برخلاف تصور عامه مردم، نظم و ترتیب باید در دوران کودکی به بچه‌های آموزش داده شود. در این مقاله قصد داریم تا بهترین زمان آموزش نظم و ترتیب به کودکان را ارزیابی کنیم. اگر می‌خواهید فرزندتان در آینده فردی منظم باشد، حتما این مقاله را تا انتها دنبال کنید.

والدین در آموزش نظم و ترتیب به کودکان چه نقشی دارند؟

اولین محیطی که کودک در آن رشد می‌کند و آموزش می‌بیند، محیط خانواده است. خانواده برای آموزش به کودکان نقش بسیار مهم و حیاتی دارد. نظم و ترتیب از مهم‌ترین آموزه‌هایی است که خانواده باید در جهت تربیت صحیح فرزند خود در نظر بگیرد. خانواده‌های مختلف روش‌های مختلفی برای آموزش نظم و ترتیب به کودکان خود دارند.
1.خانواده‌هایی وجود دارند که بسیار سخت‌گیر هستند و بسیار خشک و قانونمند رفتار می‌کنند. این خانواده‌ها در بسیاری از موارد کودک را تنبیه کرده و تخطی از قوانین را نمی‌پذیرند.
قطعاً پدرها و مادرهای سخت‌گیر با قوانین خشک، نمی‌توانند فرزندانی منظم تربیت کنند. فرزندان این خانواده‌ها از روی فشار به لجبازی رو آورده و یا در برابر فشار خانواده مقاومت می‌کنند.
2.نوع دیگری از خانواده‌ها هستند که برای نظم و ترتیب فرزندان خود اهمیتی قائل نیستند. این خانواده‌ها هیچ قاعده و قانونی برای نظم در زندگی ندارند و به فرزندان خود در این باره، آموزشی نمی‌دهند.
خانواده‌هایی که به فرزندان خود هیچ آموزشی درباره نظم نمی‌دهند نیز، فرزندانی نامرتب و بدون نظم تحویل اجتماع می‌دهند. این فرزندان همواره از خردسالی آموزش‌دیده‌اند که رعایت نظم به عهده آنان نیست.
3.گروهی دیگر از خانواده‌ها نیز هستند که سخت‌گیری بیش از حد نمی‌کنند و آسان‌گیری زیادی هم ندارند. این خانواده‌ها با دقت کامل، توجه دارند که چه زمانی سخت‌گیری کنند و چه زمانی با کودک راه بیایند.
خانواده‌هایی که در تربیت کودکان تعادل را رعایت می‌کنند، بسیار موفق‌تر از سایر خانواده‌ها هستند. کودکان نیاز دارند که گاهی اسباب‌بازی‌های خود را پخش کنند و باید یاد بگیرند که خودشان آنها را جمع کنند و این آموزش به عهده خانواده است.

از چه سنی باید نظم را به کودکان بیاموزیم؟

برداشتن وسایل توسط کودک

مهم‌ترین سؤالی که در این میان پیش می‌آید، این است که از چه سنی می‌توانیم برای آموزش نظم و ترتیب به کودکان اقدام کنیم؟ پاسخ این سؤال خیلی سخت نیست. از زمان خردسالی و از حدود یک‌سالگی، می‌توان آموزش‌های مربوط به منظم شدن بچه ها را آغاز کرد. در این مواقع باید دقت شود که نباید از خردسالان انتظار بیجا داشت، بلکه در حدی که در این سن بتوانند تفاوت رفتار غلط و درست را متوجه شوند، کفایت می‌کند. حدوداً پس از سن 4 سالگی می‌توان انتظار داشت کودکان بتوانند قوانین و شیوه پیروی از آن را درک کنند. از این سنین والدین باید سعی کنند با آرامش و حوصله قواعد نظم و ترتیب را به فرزندان خود یاد دهند و بدون افراط‌ و تفریط در این راه گام بردارند.

نحوه آموزش نظم و ترتیب به کودکان در سنین مختلف

همان‌طور که می‌دانید، روش آموزش نظم و انضباط به کودکان در سنین مختلف تفاوت دارد. زیاده‌روی و یا کم‌کاری در آموزش کودکان، می‌تواند نتایج بسیار دور از انتظار و نامطلوبی به همراه داشته باشد. در اینجا کودکان را به دو دسته کودکان زیر 3 سال و بالای 3 سال تقسیم کرده، و در رابطه‌ با آموزش نظم به آنها صحبت می‌کنیم.

نکته درباره آموزش نظم و ترتیب به کودکان زیر 3 سال

والدین و بزرگ‌ترها باید بدانند که کودکان در این سن، توانایی و قدرت درک کافی نداشته و دقت لازم برای آموزش قوانین را ندارند. در خردسالی می‌توان از روش‌های غیرمستقیم آموزش‌هایی به کودک داد تا کودک علاوه بر یادگیری اصول مهم، به خودش آسیب نرساند. آموزش نظم و ترتیب به کودکان از همین خردسالی آغاز می‌شود.
1. زمانی که کودک وسایل را به این‌طرف و آن طرف پرتاب می‌کند وظیفه والدین این است که حواس کودک را پرت کرده و او را طور دیگری سرگرم کند. درست است که کودکان در این سنین درک کافی ندارد، اما با این کار تفاوت بین کار درست و غلط را به صورت غیرمستقیم یاد می‌گیرند.

2. در مواقعی که موضوع خیلی جدی باشد، می‌توانید از نه گفتن قاطعانه استفاده کنید. البته توجه داشته باشید، همیشه نباید به این روش عمل کنید. استفاده زیاد از این روش، سبب می‌شود که پس از مدتی دیگر اثر لازم را نداشته باشد.

3. زمانی که کودک شما بدخلقی می‌کند و سروصدا به راه می‌اندازد، معمولاً زمانی است که خسته شده و کوچک‌ترین مسئله‌ای می‌تواند باعث خشم و عصبانیت کودک شود. در این حالت می‌تواند وسایل را پخش کند، آن‌ها را پرتاب کند و جیغ بکشد. در این زمان والدین باید آرامش خود را حفظ کنند و به‌ دور از عصبانیت، سعی در آرام‌کردن کودک داشته باشند. پدرها و مادرها باید توجه کنند که با کودک درباره کاری که کرده صحبت نکنند و او را مورد سرزنش قرار ندهند. پس از آرام شدن کودک، والدین باید از او بخواهند که وسیله‌ها را سر جایشان قرار دهد و خودشان نیز به او کمک کنند. این یکی از مؤثرترین راه‌های آموزش نظم و ترتیب به کودکان است.

کودک در حال تمیز کزدن

4. یکی از نکاتی که در سنین پایین کودکان باید به آن توجه شود، این است که والدین باید اعتماد کودک را نسبت به خود جلب کنند. این اعتماد بامحبت و نشان دادن علاقه به کودک به دست می‌آید. اگر کودک در پس ذهن خود به پدر و مادر اعتماد داشته باشد؛در آینده قوانینی که خانواده برایش وضع می‌کنند را ساده‌تر می‌پذیرد.

5. کودکان معمولاً پس از یک‌سالگی، رفته‌رفته به کاری که انجام می‌دهند آگاهی پیدا می‌کنند. والدین باید در این زمان، آرام‌آرام کودک را متوجه کند که باید نتیجه کاری که انجام داده را بپذیرد. مثلاً اگر کودکی جایی را به‌عمد کثیف می‌کند، مادر باید از او بخواهد که خودش آنجا را تمیز کند و البته در صورت سخت بودن کار، خودش نیز به او کمک کند.

6. پدر و مادر همیشه باید به تشویق توجه ویژه داشته باشند. در این حالت کودک متوجه می‌شود که نتیجه هر کار چه خواهد بود و درست و غلط برای او معنا پیدا می‌کند.

7. والدین باید توجه کنند که کودکان پس از 1.5 سالگی حس مشارکت و همکاری را درک می‌کنند. یکی از راه‌های منظم شدن بچه‌ها، این است که از همان ابتدای خردسالی، در انجام کارها، به‌خصوص مرتب کردن وسایل، از آن‌ها کمک بگیریم.

آموزش نظم و ترتیب به کودکان بالای 3 سال

برای آموزش نظم و ترتیب به کودکان بالای 3 سال، باید والدین و مربی‌های مهدها و مدارس روش‌های متفاوتی را در پیش بگیرند. در این بخش به برخی از این روش‌ها می‌پردازیم.

برقراری ارتباط مناسب عاطفی و احساسی با کودک

تمیزکاری خانه

پدرها و مادرها همیشه باید ارتباط احساسی عمیقی را با کودکان خود ایجاد کنند. یکی از ویژگی‌های مثبتی که این ارتباط عمیق ایجاد می‌کند، این است که وقتی برای کودکان محدودیت‌ها و قوانینی از سمت والدین تعیین می‌شود، کودکان آسان‌تر و با مقاومت کم‌تری آن را می‌پذیرند. توجه داشته باشید که این محبت به کودکان، باید بدون شرط باشد تا کودک از والدین خود اطمینان خاطر داشته باشد.

استفاده از تشویق و پاداش برای آموزش نظم به کودک

قطعاً می‌توان گفت یکی مؤثرترین راه‌های آموزش نظم و ترتیب به کودکان، دادن پاداش در مقابل کارهای درست آنها است. در واقع این روش برای تمام اهداف تربیتی کاربرد دارد. پاداش‌ها انواع مختلفی را شامل می‌شوند. پاداش می‌تواند خریدن خوراکی، خرید اسباب‌بازی و … مادی باشد. پاداش می‌تواند مانند لبخند زدن، تشویق کردن و در آغوش گرفتن غیرمادی باشد و یا به شکل بردن به شهربازی، باغ‌وحش و … باشد. اما در مورد پاداش دادن باید به نکاتی مهم توجه شود.
1. دلیل هر پاداش کودک حتماً مشخص باشد.
2. می‌توان برای یک سری از کارهای مثبت، پاداش مشخص در نظر گرفته شود.
3. در برابر کارهای خوب کودک، همواره محبت و تشویق زبانی مورد استفاده باشد.
4. باید مراقب بود که تشویق به باج‌دهی بدل نشود. اگر کودک برای گوش‌دادن به حرف والدین، از قبل درخواستی مطرح می‌کند، این پاداش نیست بلکه باج است.

ایجاد نشاط و شادی در زمان تمیزکاری

تمیزکاری دختربچه ها

برای این‌که کودکان را به نظم و انضباط ترغیب کنید، لازم است که از تمیزکاری خاطره‌ی خوب و حس خوشایندی را به یاد بیاورند. یکی از روش‌های آموزش نظم و ترتیب به کودکان همین شاد کردن فضا در حال مرتب کردن وسایل است. زمانی که خانه و یا اتاق کودکان نیاز به تمیز کاری دارد، خوب است که والدین محیط را شاد کنند و با همکاری کودکان، همراه با شوخی و خنده این کار را پیش ببرند. در این حالت کودک از این کار در آینده نیز حس مثبتی می‌گیرد.

جمع‌کردن وسایل بازی قبل، پیش از شروع بازی جدید

جمع کردن اسباب بازی

این مسئله باید در ذهن کودکتان جا بیفتد. هنگامی که قصد دارد بازی جدیدی را شروع کند، حتماً باید وسایل مربوط به بازی قبل را جمع‌وجور کند و سر جایش بگذارد. اگر چند بار درباره این مسئله جدیت به خرج داده شود کودک به‌خوبی این قانون را یاد می‌گیرد. یک راه برای آموزش نظم و ترتیب به کودکان، استفاده از قوانین کوچک و مستمر است.

الگو بودن والدین برای آموزش نظم به فرزندان

همیشه والدین باید این مسئله را در ذهن خود داشته باشند که اولین الگوی رفتاری برای کودکان، خودشان هستند. اولین راه آموزش به کودکان در هر موردی، درست رفتار کردن والدین است. اگر فرزندی از ابتدا ببیند که پدر و مادرش منظم هستند و هر وسیله‌ای را بعد از استفاده سر جای خود می‌گذارند، او نیز این کار را یاد می‌گیرد. این روش در منظم شدن بچه ها بسیار مؤثر است.

پدر و پسر در حال ظرف شستن

سخن نهایی
همان‌طور که دیدید، آموزش نظم و ترتیب در کودکان از همان خردسالی آغاز می‌شود و تا نوجوانی ادامه می‌یابد. آموزش به کودکان و کار با آنها از این‌ جهت که آنها روحیه حساسی دارند و هنوز شخصیتشان کاملاً شکل نگرفته است، بسیار دشوار است. هر اشتباهی در مسیر تربیت کودکان، می‌تواند آسیبی جبران‌ناپذیر به شخصیت کودک وارد کند. در این مطلب سعی شد تا به صورت کوتاه ولی کاربردی، روش‌های آموزش نظم و ترتیب به کودکان در سنین مختلف و بهترین سن برای این آموزش‌ها، بیان شود. حتماً از این مطالب استفاده کنید و برای دیگر والدین نیز ارسال و بازگو کنید.

میزان رضایتمندی شما از مقاله

میانگین نظرات 4.3 / 5. 12

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *