عکس کودک خندان

ایده‌های عکاسی از کودک از نوزادی تا هفت‌سالگی

تقریباً همه ما وقتی زندگی خود را مرور می‌کنیم، دوران کودکی را بهترین دوران زندگی خود می‌دانیم. یکی از زیبایی‌های دوران کودکی این است که شخص، هنگامی که کودک است، از جایگاه و جذابیت خاصی برای اطرافیان برخوردار است و زمانی که بزرگ می‌شود؛ مرور آن دوران جذابیت ویژه‌ای برای او دارد. عکس گرفتن، یکی از قدیمی‌ترین و بهترین روش‌های ثبت و مرور خاطرات است. می‌توان گفت بیشتر ما، از کودکی خود عکس‌هایی داریم که یادآور خاطراتی برای ما هستند. هرچه به نسل‌های قبل‌تر برویم این عکس‌ها کمتر بوده و هرچه به نسل‌های جوان‌تر نگاه کنیم، این عکس‌ها بیشتر است. تا همین چند سال پیش کسی فکرش را هم نمی‌کرد که روزی تلفن‌های همراهی ساخته شوند و روی آن‌ها دوربین عکاسی باشد. امروز با پیشرفت تکنولوژی، والدین هر روز و هر ساعت که بخواهند، می‌توانند از کودک خود عکس بگیرند. در ادامه به ایده‌های عکاسی از کودک می‌پردازیم.

نکاتی که برای عکاسی از نوزاد باید رعایت کرد

حتماً یکی از لذت‌بخش‌ترین و ساده‌ترین بخش‌های بچه‌داری برای والدین، عکاسی از کودک در لحظات مختلف است. همان‌طور که می‌دانید برای عکاسی از کودکان و نوزادان باید مواردی را رعایت کنید. یکی از دلایل ضرورت نکاتی که مطرح می‌شود، حساس بودن و شرایط خاص کودکان و به‌خصوص نوزادان است. در عکاسی از نوزاد نیز مانند موارد دیگر، باید به نکات مراقبتی توجه کنیم. در ادامه به چند نکته مهم توجه کنید.

هنگام عکاسی از کودک مراقب دست و پای او باشید

عکس از نوزاد خواب

مراقب باشید زمانی که در منزل قصد عکس گرفتن از نوزاد را دارید، ژست‌های نامناسب را روی او پیاده نکنید. برای این کار نیاز است که با آناتومی و بدن کودک آشنایی کامل داشته باشید. برخی از ایده‌های عکاسی از نوزادان هستند که در آنها نوزاد در پارچه پیچیده شده و داخل چیزی مانند قنداق قرار می‌گیرد؛ سعی کنید این نوع عکاسی را در خانه و بدون تخصص انجام ندهید. کسانی هستند که در عکاسی‌ها و آتلیه‌ها این کار را به‌صورت تخصصی انجام می‌دهند. این افراد باید قبلاً دوره آموزشی گذرانده باشند. حتی برخی از این افراد از شیوه‌های خاص ماساژ کودک، برای خواب عمیق کودک استفاده می‌کنند. این افراد زمان‌های مناسب برای عکاسی را به‌صورت آموزشی و تجربی می‌دانند.

مناسب بودن دمای خانه و یا آتلیه برای عکاسی از نوزاد

بسیار مهم است که به این نکته توجه کنید؛ دمای محل عکاسی، فارغ از خانه یا آتلیه بودنش باید مناسب بوده و در اصطلاح یک‌هوا باشد. اگر اندام نوزاد به وسیله‌ی لباس‌های گرم و یا چیزی مانند پتو پوشانده شده باشد؛ دمای مناسب برای اتاق باید بین 20 تا 22 درجه سانتی‌گراد باشد. اگر کودک لباس گرم ندارد؛ باید دمای مناسب اتاق را بین 32 تا 35 درجه سانتی‌گراد قرار دهید. ممکن است ژست موردنظر، جزو آن دسته از ایده‌های عکاسی از نوزاد باشد که باید کودک در آنها بدون لباس است ؛ در این صورت دمای مناسب حدود 37 درجه است. باید آگاه باشید که نوزادان تا قبل از تشکیل لایه‌های چربی در بدنشان، نسبت به دمای پایین ضعیف هستند. از آنجا که دمای بدن مادر حدود 37 درجه بوده، در حالت برهنه نیز لازم است که هوای اتاق در این حدود باشد. البته این دما باید به مرور کاهش یابد.

زمان مناسب برای عکاسی از نوزاد

عکس از کودک و اسباب‌بازی

شاید شما با این مسئله آشنا نباشید؛ اما بهترین زمان عکاسی از نوزادان، یک بازه زمانی کوتاه است. متخصصان این رشته معتقدند که بهترین زمان برای عکاسی از نوزادان، حدوداً از 6 تا 20 روزگی است. البته این یک پیشنهاد کلی است. برای کودکانی که ضعیف‌تر هستند و یا وزن کمتری دارند، این زمان بیشتر است.

برای عکاسی از نوزاد از پوشش‌هایی با جنس و الیاف مناسب استفاده کنید

باتوجه‌ به بالا رفتن سطح آگاهی، همه می‌دانند که به دلیل حساسیت پوست نوزادان و کودکان، باید برای پوشش آنها از مواد غیرطبیعی و شیمیایی استفاده نشود. در همین راستا، با اشاره به اینکه برخی از ایده‌های عکاسی از نوزاد در حالت برهنه انجام می‌شود، باید برای پوشش‌هایی که بدن نوزاد با آن برخورد دارد، حتماً از الیاف طبیعی و جنس پنبه استفاده شود. کسانی که عکاسی از نوزادان را به‌صورت حرفه‌ای انجام می‎‌دهند، حتماً باید علاوه بر اینها از پارچه‌هایی با الیاف غیر آلرژی‌زا استفاده کنند. این نکته برای سلامت پوست کودکان بسیار ضروری است.

عکس گرفتن از نوزاد فقط با استفاده از فلاش‌های استاندارد

یکی از نکاتی که در عکاسی از نوزاد بسیار اهمیت دارد، استفاده از فلاش‌های مخصوص کودکان است. اگر آتلیه‌ای فلاش مخصوصی برای این کار ندارد پس صلاحیت انجام این کار را هم ندارد. نکته دیگری که باید در همین راستا به آن توجه شود این است که حتی در صورت استفاده از فلاش مخصوص، به‌هیچ‌عنوان نباید از نوزاد با چشمان باز، با فلاش عکس گرفت. حتی آتلیه‌های تخصصی این کار، در زمانی که کودک در خواب است هم، از نور پخش شده برای عکاسی استفاده می‌کنند. برای مراقبت از سلامت کودک خود، حتماً به این نکته مهم دقت کنید.

نکاتی درباره عکاسی از کودکان

نقش برقراری رابطه خوب با کودک برای عکس گرفتن از او

کسی که قصد عکس گرفتن از کودک را دارد، حتماً باید برقراری ارتباط با کودک را بلد باشد. عکاسان حرفه‌ای کودک، در چند دقیقه و با دریافت سیگنال‌هایی از رفتار کودک و پدر و مادر او، خلق‌وخوی کودک را تشخیص داده و به بهترین شکل با او رفتار می‌کنند. این کمک می‌کند که عکاس بتواند کودک را با خود همراه ساخته و کار را به بهترین شکل انجام دهد. یکی از شروط ایده‌های عکاسی از کودک، همراه کردن او با خود است.

عکاسی از حالت‌های مختلف اما کنترل شده کودکان

سلفی مادر از کودک

قطعاً یکی از موارد مهم در هنگام عکاسی، امتحان کردن حالت‌ها و ایده‌های مختلف است. در این باره عکاسان حرفه‌ای کار خود را بلد بوده و ایده‌های جذابی دارند؛ اما باید توجه کرد که کودکان زود کلافه و خسته می‌شوند و نباید در این مورد زیاده‌روی کرد.

هنگام عکس گرفتن از کودک در یک راستا با او قرار بگیرید

یکی از نکاتی که همواره باید در عکاسی رعایت شود، هم‌سطح بودن دوربین با سوژه عکاسی است. شاید در برخی از عکس‌های خاص، بالاتر بودن و یا پایین‌تر بودن دوربین جذابیت ایجاد کند، اما در حالت کلی مناسب است که دوربین با بدن کودک در یک راستا باشد. اگر این نکته رعایت نشود، احتمالاً عکس جذابی نخواهید داشت و اجزای بدن کودک با توجه به زاویه دوربین در اندازه‌های غیرواقعی دیده می‌شوند.

هنگام عکاسی از بچه‌ها دست از عکس‌گرفتن برندارید

در هنگام عکاسی، کودکان خیلی مطابق نظر شما عمل نمی‌کنند. پس منتظر نباشید که ژستی که از او خواستید را بگیرد یا در یک حالت بایستد. مدام و پشت‌سرهم عکس بگیرید. در اغلب موارد می‌بینید که از هر 20 عکس، یکی از آنها هم مناسب نیست. البته توجه کنید که در این حالت‌های طبیعی، عکس‌های زیباتری هم می‌توان گرفت؛ پس حوصله به خرج دهید.

توجه به زمینه عکس در عکاسی از کودکان

ایده عکاسی از نوزاد

زمینه عکس از اهمیت بالایی برخوردار است. زیادی ساده بودن و یا زیاد شلوغ بودن پس‌زمینه عکس، می‌تواند از زیبایی آن کم کند. سعی کنید از پس‌زمینه‌های نسبتاً روشن استفاده کنید. بهتر است پس‌زمینه تک‌رنگ نباشد و از ترکیب رنگی تشکیل شود؛ اما توجه کنید که کنتراست رنگی زمینه عکس، باعث شلوغی و نامفهوم جلوه‌دادن خود کودک نشود.

برای عکس گرفتن لبخند کودک را بسازید

یکی از ایده‌های عکاسی از کودکان این است که سعی کنید لبخند طبیعی کودک را بسازید. معمولاً به این شکل است که اگر به کودک بگویید بخندد، این کار را نمی‌کند؛ اما صحبت‌کردن و بازی کردن پدر و مادر با او، می‌تواند باعث لبخند زدن او شود. در مجموع سعی کنید از حالات طبیعی کودک عکس بگیرید. برای مثال، عکس یک کودک در حال خمیازه کشیدن یا بستنی خوردن به‌صورت طبیعی، بسیار جذاب‌تر از عکس او در حالت تصنعی است.

چند ایده عکاسی از کودکان و نوزادان

گرفتن عکس سیاه و سفید از بچه‌ها

ایده‌های عکاسی از کودک

هر چقدر هم که دنیا به پیشرفته‌ترین دوربین‌ها و نمایشگرها دست پیدا کند، باز هم عکس‌های سیاه‌ و سفید جایگاه خودشان را دارند. احتمالاً بیشتر افرادی که در حال خواندن این مطلب هستند، یک عکس سیاه‌ و سفید از دوران کودکی دارند. یکی از ایده‌های عکاسی از کودکان، همین عکس‌های سیاه‌ و سفید است.

استفاده از عناصر طبیعی در عکس گرفتن از بچه‌ها

همیشه عکس گرفتن در طبیعت از موارد جذاب بوده و هست. با توجه به این نکته که امروزه در زندگی‌های آپارتمانی، شرایط خوبی برای عکاسی در طبیعت وجود ندارد، ازاین‌رو استفاده از موارد طبیعی در عکاسی‌ یکی از ایده های عکاسی از کودکان است که توصیه می‌شود. استفاده از گل‌های طبیعی، وجود آب در عکس، استفاده از جعبه‌های چوبی و … می‌تواند از موارد جذاب باشد.

ایده عکس از بدن کودک

عکس پاهای نوزاد

یکی از ایده‌های عکاسی از نوزاد که البته برای کودکان نوپا نیز جالب است، عکاسی از بدن کودک است. در این موارد بیشتر از بدن برهنه کودک عکاسی می‌شود. در بسیاری از موارد، این نوع عکس‌ها از عکاسی از چهره جذاب‌تر هستند.

گرفتن عکس کودکان با وسایل بزرگ‌ترها

ایده عکس با عینک

عکس با وسایل بزرگ‌ترها و پدر و مادر، یکی از روش‌هایی است که عکاسی از کودکان را جذاب‌تر می‌کند. مثلاً دختری که کفش مادرش را پوشیده و یا پسری که عینک آفتابی پدرش را به چشم زده است. این یکی از ایده‌های عکاسی از کودکان است که بسیار طرف‌دار دارد.

استفاده از لباس‌های جذاب برای عکاسی از کودکان

در عکاسی از کودکان می‌توانید از لباس‌های فانتزی و عروسکی استفاده کنید. لباس‌های شیک و اکسسوری‌هایی که مربوط به بزرگ‌ترها باشد هم می‌تواند بسیار جذاب باشد. از لباس سفید غافل نشوید. کودک با لباس سفید و البته با پس‌زمینه تیره یا رنگی، بسیار زیباست.

چشمان زیبا از جذاب‌ترین ایده‌های عکاسی از کودکان

یکی از مواردی که ایده خوبی برای عکاسی از کودکان است، جلب کردن توجه کودک به دوربین است. زمانی که کودک مستقیم به لنز دوربین نگاه می‌کند، عکس از جذابیت خاصی برخوردار می‎‌شود.

ایده استفاده از میوه‌ها در عکاسی از کودکان

ایده‌های عکاسی از کودک

از ایده‌های عکاسی از کودکان، می‌توان به استفاده از میوه‌های بزرگ و کوچک، به شکلی زیبا، در زمینه عکس استفاده کرد. پوشاندن لباسی هم‌رنگ با میوه‌ها، زیبایی عکس را دوچندان می‌کند.

ایده استفاده از اسباب‌بازی‌های کودک در عکاسی از بچه‌ها

در طراحی پس‌زمینه عکاسی از کودکان، از استفاده کردن از اسباب‌بازی‌های کودک غفلت نکنید. در مواردی نیز کودک می‌تواند یکی از اسباب‌بازی‌هایش را در دست بگیرد و با آن ارتباط برقرار کند.

کلام نهایی
در این مقاله بنابراین بود که آموزش‌هایی داده شود که پدرها و مادرها بتوانند در خانه و یا مکان‌ها و شرایط مختلف، از کودک دلبندشان عکاسی کنند. به‌علاوه در این مطالب به نکاتی اشاره شد تا والدین بتوانند در انتخاب آتلیه مناسب برای نوزاد، معیارهایی داشته باشند و گزینه مناسبی را انتخاب کنند. در میان مطالب به ایده‌های عکاسی از کودکان و نوزادان پرداخته شد. بسیاری از والدین که به عکاسی از کودک خود علاقه دارند، از کم بودن ایده‌هایی که به ذهنشان می‌رسد، گله دارند. امید است این مطالب والدین را در ثبت خاطرات زیبایشان یاری کند.

عکاسی مادر از کودک

چگونه با موبایل از کودکان عکس‌های آتلیه‌ای بگیریم؟

آموزش عکاسی از کودک به والدین کمک می‌کند که خاطرات ارزشمندی را از بدو تولد تا پایان دوران کودکی فرزندشان در قالب آلبوم تصاویر حفظ کنند. در گذشته که امکانات محدود بود، گاهی اوقات افراد حسرت ثبت لحظه‌های طلایی زندگی را می‌خوردند. شاید خیلی از بزرگسالان امروز به تعداد انگشتان یک دست هم عکس از دوران نوزادی و کودکی خود نداشته باشند. اما طبیعی است که امروز با وجود تلفن‌های هوشمند تقریبا در هر خانه‌ای چند دوربین عکاسی فوق‌العاده با کیفیت وجود دارد که می‌توان به کمک آن‌ها هر لحظه‌ای را برای همیشه ماندگار کرد. آنچه امروز اهمیت پیدا کرده است، تلاش برای ثبت لحظات نوزادی به هنرمندانه‌ترین حالت ممکن است. برای این منظور نیاز نیست که دوره‌های عکاسی را پشت سر بگذارید. چند ترفند ساده وجود دارد که رعایت آن‌ها برای خلق عکس‌های آتلیه‌ای کفایت می‌کند. در ادامه با ما همراه باشید تا این نکات را با هم مرور کنیم.

آموزش عکاسی از کودک از بدو تولد تا هفت سالگی

شما هم قبول دارید که لذت بازی کردن با یک نوزاد را نمی‌توان با چیزی عوض کرد؟ به خصوص اگر این نوزاد فرزند خود شما هم باشد که در آن صورت حسی را به همراه خواهد داشت که به جز والدین هیچ‌کس نمی‌تواند تجربه کند. ثبت تصاویر این دوران قطعا می‌تواند در آینده یادآور خاطرات شیرین بسیاری باشد. در این قسمت مهم‌ترین و در عین حال ساده‌ترین نکاتی که برای ثبت این لحظات به زیباترین شکل ممکن باید رعایت شود را بررسی می‌کنیم.

1. به دنبال ایده‌های ناب برای عکاسی از کودکان باشید

اینکه دوربین عکاسی دائما در دست‌تان باشد و بدون اینکه ایده خاصی داشته باشید، مدام از فرزند خود عکس بگیرید، شاید در رسیدن به تصویر ناب و خاطره‌انگیز به شما کمک کند. سعی کنید حتما درباره ایده‌های مختلف برای عکاسی از کودکان فکر کنید. اساسا نیمی از بحث آموزش عکاسی از کودک دقیقا به همین مسئله پیدا کردن ایده‌های ناب برمی‌گردد. در شبکه‌های اجتماعی و اینترنت نیز می توانید جستجو کنید تا بتوانید به ایده‌های مناسبی در این زمینه برسید. در مقاله بعدی آریالند درباره ایده های ناب عکاسی از کودک برایتان خواهیم نوشت. در این مقاله می توانید فهرستی از ایده‌های خلاقانه را یکجا داشته باشید.

2. زمان مناسب برای عکاسی از نوزاد تازه متولد شده را انتخاب کنید

سلفی مادر و نوزاد

یکی از نکات مهمی که در عکاسی از کودک باید مورد توجه داشته باشید، مربوط به ثبت روزهای ابتدایی تولد او است. عکس‌های مختلفی می‌توانید در بدو تولد از فرزند خود بیندازید؛ اما اگر به دنبال مناسب‌ترین زمان برای ثبت تصاویر به یا‌دماندنی از این روز‌ها هستید، فاصله بین روزهای هفتم تا دهم تولد او بهترین زمان است؛ چرا که در این بازه زمانی مادر نیز تا حدودی از مشکلات زایمان رها شده است و از طرفی کودک نیز با تغذیه از شیر مادر کمی قوت پیدا کرده است.

3. المان‌های اضافی را در عکس استفاده نکنید

وقتی قصد دارید که یک عکس خانوادگی خاص بیندازید، باید تلاش کنید تا بیش از هر چیزی چهره افراد حاضر در عکس بیننده را به خود جلب کند. مثلا قرار نیست شما ساعت مچی گران قیمت خود را در عکس خانوادگی خود به نمایش بگذارید. به همین دلیل سعی کنید از هر چیز اضافی که ممکن است به خصوص در عکس‌های با نمای بسته تمرکز را از روی چهره‌ها بردارد، استفاده نکنید.

4. از ثبت لحظات خواب کودک غفلت نکنید

عکس نوزاد خواب

یکی از بهترین لحظه‌هایی که در آموزش عکاسی از کودک نیز مورد تأکید قرار می‌گیرد، لحظات خواب او است. در چنین موقعیت‌هایی شما می‌توانید با خیال راحت شرایط و اجزای لازم برای فضاسازی عکاسی خود را آماده کنید. همچنین همکاری تمام‌قد کودک خود را نیز خواهید داشت؛ چراکه او در خوابی عمیق به سر می‌برد.

5. شرایطی که باعث آشفتگی کودک می‌شود برای عکاسی مناسب نیست

عکاسی مادر از نوزادش

در بحث آموزش عکاسی از کودک بسیار مهم است که کودک شما کلافه نشود. کودکی که کلافه شده است با شما همکاری نمی‌کند و قطعا نمی‌توانید تصاویر دلخواه خود را ثبت کنید. به همین دلیل لازم است دو نکته را در نظر داشته باشید:

  • در هنگام عکاسی نه باید آن قدر گرسنه باشد که گریه کند و نه باید آن قدر سیر باشد که به خواب برود.
  • موقعیت‌هایی که حساسیت او برانگیخته می‌شود، برای عکاسی مناسب نیست.

6. از پس زمینه‌های ساده برای عکاسی استفاده کنید

فرقی نمی‌کند که داخل محیط منزل عکاسی می‌کنید یا در فضای باز بیرون از خانه؛ باید سعی کنید با انتخاب پس زمینه‌های ساده تمام توجه به سمت فرزندتان جلب شود. زمانی که پس زمینه‌های شلوغ را انتخاب می‌کنید، قطعا فرزند شما چندان جلب توجه نمی‌کند. این مسئله خصوصا درباره نوزادان صدق می‌کند که قطعا ابعاد بدن آن‌ها نیز کوچک است.

7. از فلش برای عکس گرفتن از کودک استفاده نکنید

یکی از موارد مهمی که در آموزش عکاسی از کودک به آن اشاره می‌شود، این نکته است که از هرگونه عامل برهم زننده تمرکز او اجتناب کنید. فلش زدن یکی از مهم‌ترین عواملی است که می‌تواند باعث شوکه شدن یا ترسیدن بچه‌ها شود و در نتیجه شما فرصت را برای ثبت عکس‌های مناسب از دست بدهید. سعی کنید با نورپردازی مناسب، عکاسی را بدون استفاده از فلش انجام دهید.

8. روی زاویه دوربین موبایل خود حساس باشید

عکاسی مادر از کودک

تنظیم زاویه دوربین موبایل برای گرفتن عکس‌های باکیفیت و خاص از اهمیت بالایی برخوردار است. دو راه وجود دارد که با استفاده از آنها می‌توانید زاویه دوربین را به‌درستی تنظیم کنید و خیالتان بابت گرفتن عکس‌های صاف و دقیق راحت باشد:

  • از خطوط راهنمای دوربین گوشی استفاده کنید.
  • پایه‌های عکاسی نیز می‌تواند کمک زیادی برای ثابت نگه داشتن دوربین موبایل کند.

9. برای عکاسی از کودک از زوم گوشی استفاده نکنید

آموزش عکاسی از کودک

وقتی دوربین موبایل خود را زوم می‌کنید، کیفیت تصویر را از دست می‌دهید، به جای این کار تلاش کنید که تا جایی که امکان دارد، خود را به فرزندتان نزدیک کنید. این کار نتیجه بهترین را به همراه خواهد داشت.

10. فوکوس دوربین را به‌درستی استفاده کنید

آموزش عکاسی از کودک

فوکوس تصویر یکی از نکات مهم در آموزش عکاسی از کودک است. وقتی با موبایل عکس می‌گیرید،‌ به‌صورت خودکار دوربین روی یک بخش از تصویر فوکوس می‌کند. توجه داشته باشید که فوکوس گوشی دقیقا روی همان نقطه‌ای باشد که می‌خواهید. با ضربه زدن روی موقعیت مورد نظرتان در تصویر می‌توانید فوکوس گوشی را تنظیم کنید.

11. قبل از عکاسی با موبایل لنز دوربین را تمیز کنید

حتما قبل از عکاسی لنز دوربین را تمیز کنید تا خیالتان از بابت کیفیت تصویر راحت باشد. به این ترتیب می‌توانید بهترین عکسی که مدنظر دارید را از کودک خود ثبت کنید.

12. از ویرایش کردن عکس غفلت نکنید

گاهی اوقات با ویرایش کردن تصویر می‌توان کاری کرد که هیچ‌گاه با عکاسی نمی‌توان آن را انجام داد. به همین دلیل یکی از مهم‌ترین کارهایی که بعد از گرفتن عکس می‌توانید انجام دهید، استفاده از ابزارهای ویرایش برای افزایش کیفیت تصویر است. همچنین می‌توانید با استفاده از افکت‌های مختلف تصاویر خاصی را به وجود بیاورید. گاهی اوقات در موقعیت‌هایی عکاسی می‌کنید که شاید تکرارناپذیر باشند. اما المان‌های مزاحمی در تصویر وجود دارند که خیلی توی ذوق می‌زنند. استفاده از ابزارهای ویرایش در این زمینه کمک زیادی به شما می‌کند تا تصاویر منحصربه‌فرد خود را برای همیشه ماندگار کنید. 

کلام پایانی
در این مقاله به 12 نکته مهم در زمینه آموزش عکاسی از کودک با موبایل پرداختیم. نکته مهمی که جا دارد در پایان به آن اشاره کنیم این است که از عکاسی کردن نترسید. هرچقدر که می‌توانید در موقعیت‌های مختلف شانس خود را امتحان کنید. از خراب شدن عکس‌ها ناراحتی به دل راه ندهید. به خاطر داشته باشید که بالاخره روزی می‌رسد که مزد زحمت خود را می‌گیرید. عکس گرفتن از کودکان در کنار خاطرات فوق‌العاده‌ای که ماندگار می‌شود، به یکی از سرگرمی‌های والدین نیز تبدیل شده و ذوق و سلیقه آن‌ها را شکوفا می‌کند. با عکاسی از کودکان خود بخشی از آینده آنها را همین امروز بسازید.

نقاشی درخت پسربچه

تاثیر نقاشی بر کودکان چیست؟

نقاشی‌کردن برای کودکان یک سرگرمی جذاب، کم‌خطر و جزئی جدایی‌ناپذیر از زندگی آن‌ها است. کودکان به کمک نقاشی می‌توانند آنچه در ذهن خود دارند را به همان شیوه‌های کودکانه خود به تصویر بکشند. به این ترتیب سوار بر ابرهای خیال می‌توانند به تجربه‌های نابی دست پیدا کنند. در همین راستا والدینی که اهمیت ویژه‌ای برای تعلیم‌ و تربیت کودکان خود قائل هستند، به‌هیچ‌عنوان نباید از تاثیر نقاشی بر کودکان غافل شوند. از طرفی باید بدانیم که نقاشی یک ویژگی خاص دارد: از طریق نقاشی به‌راحتی می‌توان با کودک ارتباط دوطرفه برقرار کرد. به این شکل که هم می‌توان به احساسات درونی کودک که قدرت بیانش را ندارد، پی برد و هم با به‌کارگیری نقاشی در جهت آموزش کودک، برای پرورش قوای ذهنی و فکری او تلاش کرد. در ادامه با ما همراه باشید تا تاثیر نقاشی بر کودکان را به صورت دقیق‌تر مورد بحث و بررسی قرار دهیم.

تاثیر نقاشی کودکان در تقویت مهارت‌های ذهنی و جسمی

نقاشی با مدادرنگی می‌تواند در تقویت مهارت‌های جسمی و ذهنی کودکان به طور مستقیم نقش‌آفرینی کند. البته باید توجه داشت که این در صورتی است که از شیوه‌های آموزشی درست در این راستا استفاده شود. برخی از مهم‌ترین اثرات نقاشی در تقویت مهارت‌های ذهنی و جسمی کودکان عبارتند از:

نقاشی و ایجاد هماهنگی بین حرکات چشم و دست

نقاشی با رنگ انگشتی

نقاشی کشیدن کودکان علاوه بر این‌که در رشد جسمی آن‌‌ها و جریان خون بهتر در عضلات دست، اثر بسیار خوبی دارد، بر رشد ذهنی و گردش خون در مغز کودک نیز مؤثر است. زمانی که یک کودک سعی بر این دارد که شیء یا شکلی که با چشم خود می‌بیند را روی کاغذ رسم کند، این یعنی مغز او تلاش می‌کند که تناسبی بین حرکت دستان و چشم‌های کودک برقرار سازد. البته باید توجه داشته باشید که این هماهنگی به مرور زمان شکل می‌گیرد و بعد از مدتی با تقویت ارتباط بین اجزای مختلف سیستم عصبی کودکان، هماهنگی دست‌ها و چشم‌ها در آن‌ها به حد مطلوب می‌رسد.
در مراحل پیشرفته معمولا کودکان را به سمت استفاده از آبرنگ و گواش سوق می‌دهند. طبیعتا کارکردن با این ابزارهای نقاشی به مراتب سخت‌تر از مداد رنگی است. اگر کودک شما بتواند به خوبی با گواش یا آبرنگ نقاشی کند، یعنی به حد اعلای کنترل روی حرکات دست خود رسیده است.

نقش نقاشی در تشخیص ناراحتی‌های روانی کودکان

نقاشی با مدادشمعی

دیگر تاثیر نقاشی بر کودکان تشخیص دل‌نگرانی‌های او است. هنگامی که کودک، دست به نقاشی کشیدن می‌زند، احساسات، عواطف، نیاز‌ها و نابه‌سامانی‌های روانی خود را روی کاغذ آشکار می‌سازد. از این‌ رو بررسی این ناراحتی‌ها و احساسات درونی و همچنین درمان و پیشگیری از بروز مشکلات آتی بسیار آسان می‌شود. از طرفی نقاشی کردن به‌خودی‌خود، یک راهکار درمانی محسوب شده و علاوه بر تخلیه روانی کودک، موجب می‌شود که ذهن کودک بتواند نگرانی و استرس‌ها را کنترل کرده و تأثیرات بد ناشی از آن را به حداقل کاهش دهد. کودکان با نقاشی‌کردن می‌توانند آمادگی مناسب برای ارتباط با دیگران را به دست آورند.

با نقاشی کودکان به استعداد‌ها و ویژگی‌های نهان آنها پی ببرید

رنگ آمیزی سنگ‌ها

زمانی که کودک شما شروع به نقاشی کشیدن می‌کند، می‌توان از نحوه حرکت او به ویژگی‌های درونی و استعدادهایش پی برد. یکی دیگر از موارد تاثیر نقاشی بر کودکان، کشف استعداد‌ها و توانایی‌های آن‌ها است. هر حرکت ریز و درشتی در نقاشی کردن، اعم از حرکت قلم روی کاغذ، زدن قلم‌مو در رنگ، نحوه کشیدن اشکال هندسی، انواع رنگ‌های مورداستفاده، توانایی در رنگ‌آمیزی و دقت و… همه‌ و همه می‌توانند گویای بخشی از توانایی‌ها و ویژگی‌های خاص کودکان باشند که تقویت و رشد آن‌ها در آینده کودک نقش به سزایی ایفا می‌کند. والدین برای کشف استعدادهای کودک خود می‌توانند از نقاشی کشیدن به‌عنوان یک سرگرمی مؤثر بهره ببرند.

نقش نقاشی در بهبود تمرکز و رشد خلاقیت در کودکان

نقاشی هواپیما با گچ

تمام فرایند نقاشی کشیدن از زمان خلق ایده تا زمان پیاده‌سازی روی بوم یا کاغذ و توضیح دادن آنچه که کشیده‌اند، بر افزایش خلاقیت و تمرکز کودکان تأثیر مهمی دارد. زمانی که کودکان برای خلق یک اثر هنری کودکانه به دنبال ایده می‌گردند، در واقع درحال تقویت و توسعه خلاقیت خود هستند و به خیال خود بال‌وپر می‌دهند و زمانی که برای کشیدن چیزهایی که می‌بینند و یا قبلاً دیده‌اند و آن را تصور می‌کنند و همچنین زمانی که رنگ خاصی را برای کشیدن موردی خاص انتخاب می‌کنند، در واقع دارند قدرت تمرکز خود را تقویت می‌کنند. زمانی که کودکان در حال کشیدن جزئیات یک شیء یا اتفاق هستند، در نهایت ظرافت، در حال تقویت دقت خویش هستند. اگر به کودک خود پیشنهاد دهید که جسمی را برای شما ترسیم کند و از او دقت در جزئیات را طلب کنید، کمی به این روند مثبت کمک کرده‌اید و با او همراه شده‌اید و از تاثیر نقاشی بر کودکان، در زمینه خلاقیت و تمرکز به نحو احسن بهره برده‌اید.
برای آنکه بتوانید خلاقیت را به بهترین شکل ممکن در کودک خود برانگیزید، سعی کنید از ابزارهای نقاشی مختلف از جمله رنگ انگشتی، پاستل و کرایون استفاده کنید. به این ترتیب کودک شما راه‌های بیشتری برای به نمایش گذاشتن خلاقیت خود خواهد داشت و این همان چیزی است که شما به دنبال آن هستید.

اهمیت و تأثیر نقاشی بر پرورش و تربیت کودکان

فعالیت‌های مربوط به نقاشی کودکان باتوجه‌به تصویری بودن و قابل‌درک بودن برای والدین از اهمیت ویژه‌ای برای تربیت برخوردار است.

  • به‌وسیله نقاشی، کودکان با جهان هستی ارتباط برقرار کرده و به شناختی نسبی، درباره‌ی جهان هستی و خودشان می‌رسند.
  • نقاشی کشیدن در خیال‌پردازی ذهن کودکان نقش اصلی را ایفا می‌کند.
  • یکی دیگر از آثار مهم نقاشی در کودکان، منتقل‌کردن دانش و یادگیری آن‌ها از طریق نقاشی است.
  • نقاشی سرگرمی هنری و بسیار کم‌خطر برای کودکان به شمار می‌رود و در نهایت، آثار آن به یک یادگاری جذاب برای زمان بزرگسالی بدل می‌شود.
  • یکی از چند تاثیر نقاشی بر کودکان، توجه به محیط اطراف است که به‌تبع آن شناخت محیط حاصل می‌شود.
  • نقاشی برای کودکان از این‌ جهت که قدرت یادگیری و درک مطلب را افزایش می‌دهد بسیار با اهمیت است.

بررسی مفاهیم انواع نقاشی کودکان

بد نیست حالا که با تاثیر نقاشی بر کودکان آشنا شدیم، نگاهی به معنا و مفهوم شکل‌های مختلفی که کودکان در نقاشی‌های خود ترسیم می‌کنند، بیندازیم.

تصویر انسان در نقاشی‌های کودکان چه معنا و مفهومی دارد؟

نقاشی خانواده با مدادرنگی

اگر کودکی در نقاشی‌های خود نقشی از یک انسان را ترسیم کند، در واقع احساسات و باور خود را به نمایش گذاشته است. به طور مثال اگر کودکی، تصویری کوچک از یک انسان را رسم می‌کند، این تصویر به آن معنا است که این کودک خود را از دیگران پایین‌تر می‌بیند و حس خودکم‌بینی در پس پرده‌ی نقاشی او مشهود است. اگر کودکی خود را به‌صورت انسانی در ابعاد بزرگ رسم کند، به این مفهوم که خود را از دیگران برتر می‌بیند، دامن زده است. همچنین اگر کودکی در نقاشی خود، انسانی بدون دست بکشد، این مفهوم را به والدین منتقل می‌کند که این کودک در ناخودآگاه خود احساس کمبود امنیت و ارزش می‌کند.
در برخی موارد دیده می‌شود که کودکان نقاشی شخصی را بزرگ‌تر از بقیه رسم می‌کنند که به این معنی است که آن شخص بیشتر مورد علاقه و احترام آن کودک است. معمولاً کودکانی که ارزش کم‌تری برای خود قائل هستند، در صورت عدم تغییر شرایط، به‌مرورزمان تبدیل به یک فرد خجالتی و یا فردی با اعتمادبه‌نفس پایین می‌شوند. همچنین در این میان کودکانی که خود را برتر و باارزش‌تر از دیگران می‌دانند، در صورت عدم تغییر شرایط به فردی بسیار زودرنج و حساس تبدیل می‌شوند که با گذشت زمان ممکن است باعث بروز مشکلات دیگر نیز بشود.

نقاشی خانه یا کلبه کودکان چه چیزی را بیان می‌کنند؟

نقاشی خانه با گچ

معمولاً از اولین چیزهایی که کودکان شروع به کشیدن آن در نقاشی‌هایشان می‌کنند، خانه است. البته در ابتدا این خانه‌ها به‌صورت ترکیبی از یک مربع و یک مثلث می‌باشد. اگر کودکی داشته باشید که یک خانه را با درب ورودی و پنجره‌های زیبا، باغچه و گل، گلدان، پرده و رنگ‌های گرم و… رسم کند، این معنی را منتقل می‌کند که احساس امنیت و آرامش دارد و از اعتماد‌به‌نفس کافی برخوردار است. اگر کودکی خانه‌ای با دیوارهای بسیار بلند، بدون در و پنجره، با رنگ‌های سرد و با حالتی متروک رسم کند، می‌تواند این پیام را برساند که این کودک بسیار خجالتی بوده و اعتمادبه‌نفس کمی دارد و یا به خانواده بسیار وابسته است.

تصور بچه‌ها از خانواده را در نقاشی‌هایشان جستجو کنید

نقاشی خانواده شاد

هرکدام از کودکان در خانواده‌هایی با خصوصیات مختلف رشد کرده‌اند و تصویر ذهنی هر کدام از خانواده متفاوت است و این تصور ذهنی را گاهی به شکل افراطی و گاهی به‌صورت ضمنی در نقاشی‌های خود به تصویر می‌کشند. کودکانی که اعضای خانواده را در یک خط و در حالتی که دست یکدیگر را گرفته باشند رسم می‌کنند، یک خانواده امن و مناسب را نشان می‌دهند. زمانی که کودکان شخص یا اشخاصی را به خود نزدیک‌تر می‌کشند، این به معنای صمیمیت و ارزش بیشتر آن شخص برای کودک است و بالعکس.
مثلاً اگر کودکی خود را به‌ دور از خانواده رسم کند، یعنی در محیط خانواده حس ناراحتی دارد و وضعیت را نمی‌پذیرد. اگر کودکی فرزند دیگر خانواده را در کنار پدر و مادر رسم کند و خود را کمی دورتر بکشد یعنی حس می‌کند که کمتر از فرزند دیگر مورد توجه والدین است. به همین ترتیب اگر کودکان شخصی را بیشتر دوست داشته باشند و به او توجه کنند، او را بزرگ‌تر و نزدیک‌تر به وسط صفحه می‌کشند. افرادی که ارزش کم‌تری برای کودک دارند، در نقاطی دورتر و حاشیه‌ای و بسیار کوچک رسم می‌شوند. به این صورت می‌توان از تاثیر نقاشی بر کودکان بهره برد.

درختان در نقاشی‌های کودکان چه بعدی از آنها را آشکار می‌کنند؟

نقاشی درخت یکی دیگر از اصلی‌ترین نگاره‌های کودکان در نقاشی‌هایشان است. نحوه‌ی به‌تصویرکشیدن درخت در کودکان نشانگر احساسات درونی آنان است و تا دوران نوجوانی نیز می‌توان به نتایج به‌دست‌آمده از نقاشی‌ها استناد کرد. درخت شامل سه بخش اصلی ریشه، تنه و شاخه و برگ است. روان‌شناسان، ریشه‌ها را نماد ناخودآگاه شخص می‌دانند، تنه را نشان از ثبات و شخصیت دائمی دانسته و شاخه و برگ‌ها را نشانی از ارتباط با محیط توصیف می‌کنند. اگر تنه درختی تنومند و صاف باشد، نشان از ثبات شخصیت کودک بوده و اگر کج باشد برعکس است.
اگر بعد از خردسالی، تنه درختان به نسبت بلند کشیده شوند؛ از عدم اعتمادبه‌نفس و عدم رضایت از شرایط حکایت می‌کند و اگر کوتاه باشد، بر تمایل برای پیشرفت و کسب جایگاه بالاتر دلالت دارد. برای شاخه و برگ درختان نیز می‌توان گفت که هرچه شاخ‌وبرگ درختان منظم‌تر باشد، به معنی منطقی‌تر بودن کودک است. همچنین کسانی که برگ‌های درختان را به‌صورت یک هاله رسم می‌کنند، افرادی هستند که به دنبال سلطه بر محیط اطراف خویش هستند.

کلام پایانی
در این مقاله سعی شد تا در رابطه‌ با تاثیر نقاشی بر کودکان بحثی مختصر و مفید صورت گیرد. آنچه بسیار مورد توجه است، کشف دیدگاه‌های ذهنی کودکان است که خود از بیان آن‌ها عاجز هستند و همچنین بهره‌گیری از این ابزار، برای تقویت ناخودآگاه کودک است. در این حالت کودک با سرگرمی و بازی دلخواهش، در جهت اهداف پرورشی والدین گام برمی‌دارد. سعی کنید حتما در برنامه‌های تفریحی کودک خود نقاشی کردن را همواره بگنجانید. البته نیازی به اجبار کردن او به این کار نیست؛ بلکه می‌توانید با سیاست‌های تشویقی او را به سمت نقاشی جذب کنید. بار دیگر لازم است در انتهای تاکید کنیم که حتما سعی کنید ابزارهای نقاشی مختلف از مداد رنگی، آبرنگ و گواش گرفته تا پاستل و کرایون را در اختیار کودکان خود قرار دهید تا آن‌ها بیش از پیش به نقاشی کشیدن علاقه‌مند شوند. نقاشی دروازه‌ای برای وارد شدن کودکان شما به دنیای بزرگ‌تری است که می‌تواند او را برای نقش‌آفرینی موثر در بزرگسالی آماده کند.

داستان گویی کودکان

نقش داستان گویی در رشد کودک چیست؟

داستان گویی (Storytelling) قدیمی ترین شکل آموزش است. داستان‌ها بودند که اولین جوامع انسانی را به هم پیوند دادند. از دوران باستان، خردمندان و ریش سفیدان هر قبیله به وسیله‌ی داستان گویی به سؤالات کودکان درباره‌ی به وجود آمدن جهان، زندگی و مرگ پاسخ می‌دادند. حتی امروزه متخصصان به این نتیجه رسیده‌اند که نقش داستان گویی در رشد کودک بسیار قابل توجه است. در واقع می‌توان گفت داستان‌ها ما را تعریف می‌کنند، شکل می‌دهند، کنترل می‌کنند و شاید حتی گاهی ما را از نو می‌سازند. همه‌ی فرهنگ‌های بشری در دنیا ادبیات سرشاری ندارند اما حتی بدوی‌ترین و دور افتاده‌ترین جوامع انسانی مثل بومیان آمازون و اسکیموها، داستان‌ها و اسطوره‌های خاص خود را دارند که پس از چند قرن هنوز برای فرزندان خود تعریف می‌کنند و این گونه هویت تاریخی خود را به نسل‌های بعد انتقال می‌دهند. داستان‌ها در زمینه‌های گوناگونی- از سیاست گرفته تا ورزش- کاربرد دارند. ما در این مقاله به بررسی نقش داستان گویی در رشد کودک می‌پردازیم.

مطالعه‌ی بیشتر در زمینه‌ی تأثیر افسانه‌ها در زندگی امروزی: افسانه ها، از اسب تک شاخ تا اولین گام بر مریخ

کودک و کتاب

داستان گویی چگونه در رشد کودک نقش دارد؟

در اولین نگاه، داستان‌ها احساس شگفتی نسبت به جهان ایجاد می‌کنند. آنها درباره‌ی زندگی، درباره‌ی خودمان و درباره‌ی دیگران چیزهای زیادی به ما یاد می‌دهند. شاید بتوان گفت اولین نقش داستان گویی در رشد بچه‌ها این است که روشی منحصر به فرد برای درک، احترام و قدردانی از افراد و فرهنگ‌های دیگر است و می‌تواند باعث ایجاد نگرش مثبت در کودک نسبت به مردم سرزمین‌های دیگر و آیین‌های گوناگون آنها شود. در دنیای امروز که مرزهای فرهنگی بسیار کم‌رنگ شده‌اند و ارتباطات افراد دیگر به مرز و زبان محدود نمی‌شود نهادینه شدن این اصل در کودک می‌تواند تعاملات اجتماعی او در آینده را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.

«اگر می‌خواهید فرزندانتان باهوش باشند برای آنها داستان بگویید. اگر می‌خواهید عالی باشند برایشان بیشتر داستان بگویید.»- آلبرت اینشتین

مطالعه‌ی بیشتر: اهمیت قصه گویی برای کودکان

داستان گویی پدر

جنبه‌های دیگر نقش داستان گویی در رشد کودک

آن لحظه‌ای که شروع به خواندن یا تعریف داستان خود می‌کنید برای بچه‌ها یک لحظه‌ی جادوییست. آنها مات و مبهوت نشسته با دهان باز و چشمان متعجب به شما گوش می‌دهند. اگر این لحظه‌ی شگفت انگیز به قدر کافی شما را راضی نمی‌کند، به موارد زیر توجه کنید تا بهتر به نقش داستان گویی در رشد کودکتان پی ببرید.

  • داستان گویی باعث می‌شود کودکان یاد بگیرند هدفمند صحبت کنند و این موضوع نه فقط درباره‌ی داستان، بلکه در تمام جنبه‌های زندگی برقرار است.
  • داستان‌ها شور و اشتیاق خواندن برای یافتن داستان‌های بیشتر در متن‌های گوناگون را در بچه‌ها تحریک و به مرور زمان آن را تقویت می‌کنند. این کار هم باعث تقویت مهارت خواندن در کودکان می‌شود و هم سواد ادبی آنها را ارتقا می‌بخشد.
  • داستان گویی مهارت نوشتن را به شکل پایه‌ای در کودکان تقویت می‌کند. بچه‌ها دوست دارند به سرعت داستان خود را بنویسند و آن را برای دیگران تعریف کنند.
  • یکی از مهم‌ترین نقش‌های داستان گویی در رشد کودکان، ایجاد، پرورش و ارتقای مهارت‌ ارتباطات با دیگران است. این روابط اجتماعی از داخل خانه شروع می‌شود و بعدها به شکل‌های مهم‌تر و جدی‌تری در مهد کودک، مدرسه و دانشگاه تکامل می‌یابد.
  • داستان گویی مهارت گوش دادن را پرورش می‌دهد. درست گوش دادن و توجه کردن به حرف‌ها و پیام‌های شنیداری از ویژگی‌های حیاتی برای کسب موفقیت در ارتباطات اجتماعی و حتی حرفه‌ای است. داستان گویی باعث می‌شود این مهارت از کودکی در شخصیت کودک درست شکل بگیرد و رشد کند.
  • کودکان عاشق بازی در نقش‌های مختلف – خیالی یا واقعی- هستند. داستان‌ها فرصتی برای کودک ایجاد می‌کنند تا قوه‌ی تخیل خود را به فعالیت وا داشته و دنیای مورد علاقه‌ی خود را بیافریند و خودش قهرمان آن باشد. این موضوع یکی از مهم‌ترین و قابل توجه‌ترین نقش‌های داستان گویی در رشد کودک به شمار می‌رود زیرا هم‌زمان هم خلاقیت کودک را به شکلی عملی و کاربردی فعال می‌کند و کودک دست به آفرینش می‌زند و هم اعتماد به نفس او را بالا می‌برد. کودک، جهان خودش را خلق کرده و آن را کارگردانی می‌کند. فوق العاده نیست؟!
  • داستان‌ جزو پدیده‌هایی است که کودکان از مهد تا پایان ابتدایی از آنها لذت می‌برند.
  • برای پدر و مادرهایی که می‌خواهند فرزندشان از همان ابتدا زبان انگلیسی (یا هر زبان دوم دیگری) را یاد بگیرد، داستان گویی یک ابزار کارامد و عالی برای رسیدن به این هدف است. آنها می‌توانند داستان‌های کوتاه و قابل فهم را به زبان انگلیسی برای کودک بخوانند یا تعریف کنند.
کتاب داستان و کودک

سایر ویژگی‌های داستان‌ها

در مدارسی که ارتقای پایه‌ی سطح سواد ابتدایی در اولویت است می توان از داستان گویی به عنوان روشی سریع برای بالا بردن استانداردها و در عین حال مهارت، دانش و اعتماد به نفس در طیف وسیعی از زمینه‌ها استفاده کرد.
مزیت دیگر گوش دادن به داستان این است که کودکان در یادگیری به شیوه‌ی علمی مهارت پیدا می‌کنند. قصه گویی بسیاری از واژگان جدید را به کودکان معرفی می‌کند. معمولاً در خانه و در روابط بین اعضای خانواده، تعداد کلماتی که کودک با آنها رو به رو می‌شود محدود هستند. اما داستان‌ها دارای گوناگونی واژه‌هایی هستند که هم از نظر سطح علمی با گفت و گوهای روزمره تفاوت دارند و هم تعداد زیادی کلمه‌ی جدید را در بر می‌گیرند که کودک برای اولین بار آنها را می‌شنود و به دایره‌ی واژگانش اضافه می‌کند. هم‌چنین یادگیری کلمات جدید در بستر داستان، برای کودک بسیار جذاب‌تر و خوشایندتر از یاد گرفتن آنها در کلاس درس است.

«داستان گویی قدرتمندترین راه برای ایده پردازی در جهان امروز است.»- رابرت مک کی

به عنوان پدر یا مادر می‌توانید با کمک داستان گویی حافظه فرزندتان تقویت کنید. از فرزندتان بخواهید داستانی را که قبلاً برایش خوانده‌اید برایتان تعریف کند. اگر این کار را در قالب بازی انجام دهید، هر دوی شما تفریح خوشایندی خواهید داشت. یک روش چالش برانگیز در این بازی این است که از او بخواهید داستان را از آنجا که شما دیروز تمام کردید شروع کند و ادامه دهد. همیشه کودکان را در فرایند داستان گویی شریک کنید و اجازه دهید آنها هم نقش خود را ایفا کنند. از آنها بخواهید یک نقطه اوج احتمالی در داستان را روایت کنند یا آنها را تشویق کنید که با شخصیت‌های یک داستان، داستان جدیدی خلق کنند.

کودک و کتاب داستان

تفاوت بین فرهنگ‌ها و سبک‌های مختلف زندگی از طریق داستان به بچه‌ها معرفی می‌شود. همه‌ی داستان‌ها برای کودکان آموزنده هستند. فقط به این دلیل ساده که زندگی برای آنها تجربه‌ای تازه است. بچه‌ها در مورد جهان و پدیده‌های آن چیزهای زیادی نمی‌دانند. داستان‌ها به بچه‌ها کمک می‌کنند تا طرح و نقشه‌ی جهان را به شیوه‌ی خودشان درک کنند.
پدر و مادرها هنگام خواندن داستان برای کودک باید به نکات خاصی توجه کنند. اگر می‌خواهید بچه‌ها به طور مؤثر به داستان گوش دهند و آن را درک کنند باید داستان را با احساس بخوانید. میزان صدایتان را با توجه به احساسات و عواطف به تصویر کشیده شده در داستان تغییر دهید. از زبان بدن استفاده کنید. داستان گویی ایده‌آل یعنی بازی کردن داستان! به همین دلیل است که پدر و مادرهایی که همیشه برای بچه‌هایشان داستان تعریف می‌کنند رابطه عاطفی بیشتری هم با آنها دارند. این کار به کودکان یاد می‌دهد خلاق باشند و خلاقیت خود را به افکار و عملکرد پویا تبدیل کنند.

منبع:

medium.com

زرافه و بچه زرافه

حقایق جالب درباره‌ی زرافه‌ها برای بچه‌ها

بلندترین حیوان جهان، یعنی زرافه، بومی قاره آفریقا است. معمولاً هر چیزی در جهان ما در دوران قدیم یک اسم متفاوت داشته. زرافه‌ها هم در قدیم با نام دیگری شناخته می‌شدند. در دوران باستان به زرافه‌ها شتر پلنگ می‌گفتند. اگر گفتید چرا؟
نگاهی به عکس زرافه بیندازید. اولین چیزی که توجه شما را جلب می‌کند چیست؟ کاملاً درست است! گردن و پاهای دراز. حالا بگویید رنگ بدن زرافه شبیه کدام جانور درنده است؟ اگر جوابتان پلنگ است باید به هوشتان آفرین گفت! زرافه‌ها به دلیل داشتن پاها و گردن بلند شبیه شتر به نظر می‌رسند. اما بدن خال خالی آنها آدم را یاد پلنگ می‌اندازد. از این دست موارد و نکات جالب درباره زرافه‌ها کم نیست. اگر دوست دارید نکات جالب بیشتری درباره‌ی زرافه‌ها، این حیوانات شگفت انگیز و عجیب، بدانید این نوشتار را از دست ندهید.

افریقا خانه اصلی زرافه

حقایقی درباره زرافه‌ها که برای کودکان جذاب است

زمین، خانه‌ی اصلی همه‌ی موجودات زنده است. هر حیوان، هر گیاه، هر شاخه‌ی گل و هر چیزی که روی زمین وجود دارد به شیوه‌ی خاص خود شگفت انگیز و جالب توجه است. در بین حیوانات دوست داشتنی طبیعت، زرافه یکی از خاص‌ترین و با شکوه‌ترین حیوانات است. در ادامه فهرستی از حقایق جالبی درباره‌ی زرافه‌ها را معرفی می‌کنیم که دانستن آنها می‌تواند برای بچه‌ها جالب باشد.

1. زرافه‌ها کجا زندگی می‌کنند؟

همانطور که قبلاً گفته شد زرافه‌ها در آفریقا زندگی می‌کنند. در واقع انواع مختلفی از زرافه‌ها وجود دارند که در سراسر قاره پراکنده شده‌اند. هر نوع زرافه‌ای در منطقه‌ی به خصوصی زندگی می‌کند. کشورهایی که می‌توان زرافه‌ها را در آنجا پیدا کرد عبارتند از چاد، سودان، نیجر، آفریقای جنوبی، کنیا و تانزانیا. زرافه‌ها آب و هوای گرم و خشک را بیشتر دوست دارند. آنها در بیشتر مواقع مجبورند در کنار درختان زندگی کنند. با این حال در طول فصل بارندگی، زرافه‌ها در همه جا مشاهده می‌شوند. شرایط خاصی که یک حیوان در آن زندگی می‌کند به عنوان «زیستگاه» آن حیوان شناخته می‌شود. در واقع زیستگاه، خانه‌ی حیوان است. جایی که او در آن زندگی می‌کند، غذا می‌خورد، می‌خوابد، بچه‌هایش را به دنیا می‌آورد و بزرگ می‌کند. زیستگاه جاییست که بچه‌های حیوانات در آن با خیال راحت و بدون ترس بازی و جست و خیز می‌کنند. زیستگاه زرافه‌ها ساوانا، علفزارها و جنگل‌های باز است. البته زرافه‌ها بیشتر در جنگل‌های آزاد زندگی می‌کنند.

زیستگاه زرافه

2. زرافه‌ها چه می‌خورند و چه می‌نوشند؟

زرافه‌ها معمولاً غذای خود را با پرسه زدن در محل زندگی خود به دست می‌آورند. آنها شاخه‌ها و برگ‌های درخت اقاقیا را خیلی دوست دارند. اما انواع دیگر گیاهان را نیز مصرف می‌کنند. آنها به طور کلی برگ، انگور، گیاهان و سایر مواد گیاهی نرم را می‌خورند. با این که بیشتر مردم فکر می‌کنند زرافه‌ها به دلیل گیاه‌خوار بودن چمن هم می‌خورند، اما زرافه‌ها اصلاً چمن را به عنوان غذای خود دوست ندارند. شاید به این دلیل که پاها و گردن بلندشان اجازه نمی‌دهد به راحتی به طرف زمین خم شوند و چمن بخورند. برای آنها خیلی راحت‌تر است که برگ درختان را به عنوان غذای خود انتخاب کنند.
زرافه‌ها در طول روز بیشتر وقت خود را صرف جستجو و خوردن غذا می‌کنند. آنها خیلی کم آب می‌نوشند، فقط چند روز یک بار. به همین دلیل آنها مجبور نیستند در کنار آبگیرها و دریاچه‌ها زندگی کنند. در حقیقت زرافه می‌تواند تا سه هفته آب ننوشد. از این نظر زرافه‌ها از شترها قوی‌تر هستند زیرا شترها فقط برای دو هفته می‌توانند بدون آب سر کنند!

غذای زرافه

زرافه‌ها از خانواده‌ی گاوها و گوزن‌ها هستند. این موضوع، آنها را به عضوی از خانواده‌ی نشخوارکنندگان تبدیل می‌کند. نشخوارکنندگان حیواناتی هستند که غذای خود را می‌جوند، آن را قورت می‌دهند، تا حدی هضم می‌کنند و سپس دوباره آن را برای جویدن بیشتر به دهان خود برمی‌گردانند.

3. ظاهر زرافه‌ها چگونه است؟

قد زرافه‌ی بزرگ‌سال حدوداً پنج تا شش متر است، یعنی شانزده تا بیست فوت. این به آن معنی است که آنها به اندازه یک تیر چراغ برق بلند هستند. به همین دلیل می‌توان زرافه‌ را به عنوان بلندترین حیوان روی زمین به شمار آورد. وزن زرافه‌های نر حدود 1300 کیلوگرم است در حالی که وزن زرافه های ماده حدود 830 کیلوگرم است.
پوست زرافه الگوی بسیار زیبایی دارد. روی پوست زرافه لکه‌های قهوه‌ای وجود دارد. بین لکه‌ها موهای زرد یا نارنجی دیده می‌شوند. این ترکیب زیبا و پیچیده روی پوست زرافه‌ها به آنها کمک می‌کند تا در علفزارهای زیستگاه‌ خود به خوبی استتار کنند و خیلی راحت به وسیله‌ی شکارچیان دیده نشوند. موی زرافه‌ها مواد شیمیایی زیادی دارد که به آنها کمک می‌کند تا با انگل‌ها و عفونت‌ها مقابله کنند و جلوی بیماری‌ها را بگیرند.

پوست زرافه

چرا زرافه‌ها گردن درازی دارند؟ گردن زرافه اغلب بیش از دو متر طول دارد. این به آن دلیل است که داشتن گردن بلند به آنها کمک می‌کند تا بتوانند غذای خود را از درختان بلند به دست آورند. زرافه‌ها همچنین دارای دو شاخ کوچک بر روی سر خود هستند که به اصطلاح اوسیکون نامیده می‌شوند.

بلندترین حیوان خشکی

زرافه در فهرست گونه‌های در معرض خطر انقراض

گونه‌های در معرض خطر انقراض یعنی حیواناتی که اگر مواظب آنها نباشیم ممکن است به خاطر شکار بیش از حد برای همیشه از بین بروند و دیگر هیچ حیوانی روی کره‌ی زمین باقی نماند. فیل‌، شیر، ببر، پلنگ، گورخر، گوزن و تمساح هم از گونه‌های در خطر انقراض به حساب می‌آیند. از بین زرافه‌ها گونه‌هایی مثل زرافه‌ی راتشیلد و زرافه‌ی آفریقای غربی بیشتر از بقیه در معرض خطر انقراض هستند. دولت‌ها و کشورها باید مراقب حیوانات باشند و اجازه ندهند با شکار و کشتن حیوانات، نسل آنها منقرض شود. از بین رفتن هر حیوان یا هر گیاهی، ضررهایی برای کره‌ی زمین دارد که این ضررها در نهایت به خود ما انسان‌ها برمی‌گردد. گرم شدن آب و هوای کره‌ی زمین، داغ شدن آب اقیانوس‌ها، آلودگی هوا، آب شدن یخچال‌های قطبی و شیوع بیماری‌های خطرناکی مثل کووید-19 و انواع مختلف آن مثل کرونای انگلیسی و کرونای هندی، همه و همه به خاطر از بین بردن حیوانات و گیاهان و ایجاد تغییرات غیرطبیعی در کره‌ی زمین به دست انسان به وجود آمده‌اند.

سایر حقایق جالب درباره زرافه

چند مورد دیگر از اطلاعات جالب برای کودکان درباره‌ی زرافه:
· زرافه‌ها بیش از 30 میلیون سال است که در سیاره‌ی زمین زندگی می‌کنند.
· زبان زرافه بسیار بلند است، طول آن بیش از نیم متر (تقریباً 60 سانتی‌متر) است. زبان بلند به زرافه اجازه می‌دهد تا گوش‌های خود را با آن تمیز کند!

زبان زرافه

قلب یک زرافه بسیار بزرگ است. وزن آن حداقل 10 کیلوگرم (یعنی به اندازه 3 تا هندوانه‌ی بزرگ!) و طول آن حدود نیم متر است. دلیل بزرگی قلب زرافه این است که بتواند خون را به تمام قسمت‌های گردن و پاهای بلندش برساند.
· قدرت پای زرافه بسیار زیاد است. زرافه می‌تواند با چنان نیرویی لگد بزند که شیر را بکشد! این، روشی است که برای محافظت از خود در برابر حملات شکارچیان از آن استفاده می‌کند.
· لک‌های قهوه‌ای پوست زرافه با بالا رفتن سن تیره می‌شوند. هرچه لکه‌های زرافه‌ای تیره‌تر باشد به این معنی است که آن زرافه از زرافه‌های دیگر مسن‌تر است.
· زرافه‌ها به خواب زیادی احتیاج ندارند. آنها کمتر از 30 دقیقه در روز و در حالت ایستاده می‌خوابند!
· قد زرافه‌ی تازه به دنیا آمده نزدیک به 2 متر و وزن آن بیش از 70 کیلوگرم است. یعنی حتی بزرگ‌تر از یک انسان بالغ!
· زرافه‌ها با سرعت 60 کیلومتر در ساعت می‌دوند و همین امر سرعت آنها را نسبت به اسب‌ها که می‌توانند فقط 50 کیلومتر در ساعت بدوند افزایش می‌دهد.

تغذیه زرافه از درخت

درست مثل اثر انگشت ما انسان‌ها، لکه‌های پوست بدن هر زرافه‌ هم خاص خودش است. یعنی هیچ دو زرافه‌ای پیدا نمی‌شوند که دقیقاً یکسان باشند. این به آن معناست که هر زرافه از طریق ظاهرش خیلی راحت به وسیله‌ی زرافه‌های دیگر شناسایی می‌شود.
· زرافه‌ها معمولاً در حالت ایستاده می‌خوابند.
· بچه زرافه به محض تولد می‌تواند بایستد و راه برود.
· از قدیم مردم تصور می‌کردند که زرافه‌ها هرگز صدایی تولید نمی‌کنند. اما اکنون می‌دانیم که آنها انواع مختلفی از صداها را تولید می‌کنند که گوش انسان قادر به شنیدن آنها نیست.
· زرافه‌ها چندین شکارچی در زیستگاه خود دارند: شیرها، کفتارها، سگ‌های وحشی، پلنگ‌ها و تمساح‌ها.
· زرافه‌های نر از شاخ‌های سر خود که اوسیکون نامیده می‌شوند برای مبارزه با دیگر زرافه‌های نر استفاده می‌کنند.
· زرافه‌ها غذای خود را از گیاهان به دست می‌آورند. یعنی آنها فقط گیاه‌خوار هستند.
· زرافه‌ها هر روز می توانند بیش از 40 کیلوگرم غذا بخورند!
· زرافه‌ها در گروه‌های 15 تایی زندگی می‌کنند که به تاوِر معروف است. رییس تاور یک نر بزرگ‌سال است.

تاور زرافه

از آنجا که زرافه‌ها بیشتر آب مورد نیاز خود را از گیاهان و برگ‌هایی که می‌خورند دریافت می‌کنند، خیلی کم آب می‌نوشند.
· زرافه‌ها دارای چشمان بزرگ با تشخیص رنگ عالی هستند که به آنها امکان می‌دهد قبل از حمله‌ی هر گونه شکارچی متوجه خطر شوند.
· پاهای زرافه‌ از قد بیشتر انسان‌ها بلندتر است. قد زرافه هم تقریباً 6 متر است.
· زرافه‌ها حدود بیست و پنج سال در طبیعت زندگی می‌کنند. زرافه‌هایی که در باغ وحش اسیر هستند می‌توانند تا 40 سال هم عمر کنند. به این دلیل که از خطر کشته شدن توسط انسان‌ها یا شکار شدن به وسیله‌ی شیرها و تمساح‌ها در امان هستند و با مراقبتی که پزشک حیوانات باغ وحش از آنها به عمل می‌اورد کمتر به بیماری‌های انگلی و عفونی مبتلا می‌شوند. اما نگه داشتن یک حیوان آزاد در قفس کار اشتباهی است. آن حیوان باید در تمام عمر مثل یک زندانی اسارت را تحمل کند. عمر بیشتر برای زرافه در قفس به معنای زجر و عذاب بیشتر است. زرافه‌ها و تمام حیوانات دیگر ترجیح می‌دهند کمتر عمر کنند اما در زیستگاه طبیعی خودشان بمانند.

زرافه در اسارت

درک اهمیت طبیعت و محیط زیست

زرافه‌ها حیواناتی بسیار زیبا با ویژگی‌هایی منحصر به فرد هستند. آنها قد بلندترین حیوان در خشکی هستند با این حال از اسب سریع‌تر می‌دوند. آنها بسیار کم آب می‌نوشند اما می‌توانند بیشتر از شتر تشنگی را تحمل کنند. از بیست سال گذشته تا امروز تعداد زرافه‌ها خیلی کم شده است. در سال 2000 حدود صد و چهل هزار زرافه در جهان وجود داشت. اما اکنون این تعداد به حدود هشتاد هزار رسیده است. یادمان باشد که هر بلایی که بر سر طبیعت و محیط زیست بیاوریم خودمان بیش از هرکسی آسیب خواهیم دید. چه آسیب اقتصادی چه بهداشتی. ویروس کرونا که دو سال است زندگی تمام جوامع انسانی را مختل کرده است فقط یکی از این آسیب‌هاست. باید مراقب طبیعت، حیوانات و گیاهان تحسین برانگیزش باشیم و از فرصت زندگی که این سیاره‌ی آبی شگفت انگیز نصیب ما کرده است به خوبی استفاده کنیم.

کودک و مطالعه کتاب

اهمیت قصّه گویی برای کودکان: تأثیر داستان‌ها در رشد بچّه‌ها

گنجشک لالا سنجاب لالا/ آمد دوباره مهتاب لالا

لالا لالایی لالا لالایی/ لالا لالایی لالا لالایی

گل زود خوابید مثل همیشه/ قورباغه ساکت خوابیده بیشه

جنگل لالا برکه لالا/ شب بر همه خوش تا صبح فردا

لالا لالایی لالا لالایی/ لالا لالایی لالا لالایی

خیلی از پدر و مادرهایی که امروز برای فرزندان خود قصه می‌خوانند ( یا نمی‌خوانند) احتمالاْ وقتی خودشان بچه بوده‌اند این لالایی را که بعد از قصه‌ی شب از رادیو پخش می‌شد شنیده‌اند. در حالی که کارشناسان و متخصصان علوم اجتماعی از اهمیت و تأثیر قصه گویی برای کودکان مطالب و مقالات بسیار زیادی ارائه کرده و می‌کنند ممکن است در ضرب آهنگ سریع زندگی‌ امروز، بعضی پدر و مادرها نسبت به نقش مهم و تأثیر بنیادین قصه‌ها بر کودک خود بی‌تفاوت باشند یا اهمیت قصه گویی برای فرزند خود را درک نکرده باشند. شاید بعضی‌ها بگویند خوابیدن قورباغه یا خاموشی جنگل چه ربطی به رشد کودک دارد؟ اتفاقاً اگر به یاد بیاوریم که خیلی از بچه‌های امروزی حتی یک بار هم قورباغه را از نزدیک ندیده‌اند و تنها تجربه‌شان از این موجود فقط تصویر نه چندان دقیق آن در کتاب علوم درسی‌شان است اهمیت قصه گویی برای بچه‌ها بهتر درک شود. اگر بخواهیم تخصصی تر به موضوع توجه نشان دهیم خود کتاب‌های درسی هم بر مبنای روش قصه گویی برای بچه‌ها عمل می‌کنند. این موضوع در مقاله افسانه‌ها، از اسب تک شاخ تا اولین گام بر مریخ به طور کامل توضیح داده شده است. اگر شما از جمله پدر و مادرهایی هستید که به سلامت روانی، رشد ذهنی و پرورش خلاقیت کودک خود اهمیت می‌دهید تا پایان با ما همراه باشید تا مهم‌ترین ابزار در این زمینه را بهتر بشناسید و از نقش اساسی آن در زندگی کودکتان آگاه شوید.

قصه گویی برای کودکان

قصه گویی برای بچه‌ها چه فایده‌ای دارد؟

بچه‌ها از کودکی تا اوایل نوجوانی همواره دوست دارند یک داستان خوب بشنوند. این موضوع ریشه در تکامل گونه انسان به عنوان موجودی اجتماعی دارد که از  چند ده هزار سال پیش اخبار، اطلاعات و چگونگی پدیده‌هایی مثل رعد و برق را در قالب داستان‌ها برای هم بازگو می‌کرده‌اند. روش سنتی قصه گویی برای بچه‌ها خواندن از روی کتاب است. اما داستان گویی بدون استفاده از کتاب جنبه دیگری پیدا می‌کند. این، دیدگاهی جدید اما یادآور روزهای قدیمی است که خانواده‌ها دور هم جمع می‌شدند و با هم به رادیو گوش می‌کردند. بنابراین چه یک داستان را از روی کتاب بخوانید و چه آن را از حافظه خود بازگو کنید، نکاتی هست که نشان می‌دهند چگونه می‌توانید قصه گویی را به فرایندی بسیار تأثیرگذار برای کودک خود تبدیل کنید. این تأثیرات به طور دقیق چه هستند؟ واقعاً داستان گویی چگونه می‌تواند برای کودکان مؤثر باشد؟ اصلاً قصه گویی چه فایده‌هایی برای کودکان دارد؟ بیایید انواع روش‌های ممکن را که این رسانه‌ی باستانی از طریق آنها بر کودکان تأثیرات مثبت می‌گذارد بررسی کنیم.

قصه گویی برای کودکان و تقویت مهارت‌های زبانی

کودکان خردسال هنگام گوش دادن به قصه، در معرض استعاره‌های گفتاری و کلماتی که برای آنها بسیار شگفت انگیز و جذابند قرار می‌گیرند. کودکانی که کمی بزرگتر هستند می‌توانند واژگان خود را گسترش دهند و مهارت‌هایی را بیاموزند که حتی به آنها این امکان را می‌دهد که خودشان نقش شخصیت‌های قصه را بازی کنند و به جای آنها حرف بزنند. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های قصه گویی برای کودک این است که کودک رویدادها و وقایعی را که در قصه می‌شنود به شکلی نمایشی و به یادماندنی در ذهن خود بازسازی می‌کند. او ساختار قصه، شخصیت‌ها، اوج، درگیری و نتیجه را می‌شنود و درک می‌کند. داستان‌های شعرگونه که دارای وزن و قافیه هستند ذهن کودک را با کارکرد جدید و متفاوتی از زبان گفتاری آشنا می‌کنند و به او این اجازه را می‌دهند که جنبه‌های دیگری از زبان را بشنود و درک کند. بدون داستانی سرگرم کننده، کودک در سنین پایین چگونه می‌تواند تا این حد با زبان گفتاری درگیر شود و جنبه‌ها و کارکردهای بی‌پایان آن را بشناسد؟

قصه گویی و حافظه

بدون کتاب یا تصاویر، کودکان مجبور می‌شوند نقاط کلیدی داستان یا اسم شخصیت‌ها را به خاطر بسپارند. این نه تنها یک تمرین عالی برای تقویت حافظه‌ی آنها است بلکه حتی اگر آنها بعداً بخواهند داستانی را از خودشان بسازند و بازگو کنند می‌تواند آنها را در مسیر خلق داستان راهنمایی کند.  

مقاله فواید بازی های خیالی یا وانمودی موضوع تقویت مهارت‌های کودک را به شکلی علمی و کاربردی بررسی می‌کند.

قصه گویی برای کودکان و تقویت حافظه

جهان‌های تازه

قصه گویی ذهن بچه‌ها را به روی فرهنگ‌های دیگر و سبک زندگی‌های متفاوت باز می‌کند. با قصه گویی تفکر خلاق و دنیای پیچیده‌ی درونی تخیلات کودک گسترش پیدا می‌کند. در نتیجه کودک می‌تواند به درون چشمه‌ی جوشان افکار خلاقانه‌اش شیرجه بزند و افکار و تخیلات خودش را بسازد. اهمیت موضوع تخیل تا آنجاست که نابغه‌ی علم، پروفسور آلبرت انیشتن درباره آن اشارات زیادی داشته است. از جمله :«دانش تو را از آ به ب می‌برد اما تخیل تو را به همه جا.» قصه گویی همچنین راهی برای زنده کردن تاریخ گذشته و الهام بخش کند و کاو بیشتر در اتفاقات و رخدادهای تاریخی است.

مقاله چگونه کودک خلاق‌تری داشته باشیم به طور مفصل روش‌های علمی روزآمد در زمینه پرورش خلاقیت کودکان را بررسی می‌کند.

داستان و کشف جهان های نو

درباره چه موضوعاتی قصه بگوییم؟

اگر می‌خواهید برای کودکتان قصه بگویید، یا داستانی از خودتان بیاورید یا داستان قدیمی‌ای را که خودتان با آن بزرگ شده‌اید برایش بازگو نمایید. ممکن است فرزند شما دلش بخواهد داستانی از کودکی خودش یا حتی از به دنیا آمدنش بشنود. درباره گذشته‌ی خانواده‌ی خود تحقیق کنید. پیدا کردن یکی از نیاکانتان که زندگی جالبی داشته یا یک اتفاق غیر معمول را در زندگی‌اش تجربه کرده است هم می‌تواند برای فرزندتان جذاب باشد و هم آموزنده. بچه‌ها از این طریق چیزهای زیادی در مورد خودشان کشف خواهند کرد. اگر برای گروهی از بچه‌ها قصه می‌گویید که همه آنها فرزندان شما نیستند، داستان‌هایی درباره‌ی زندگی گذشتگان، فرهنگ‌های دیگر یا حیوانات موضوعات جذابی هستند. بیان یک دیدگاه منحصر به فرد در دل یک داستان باعث می شود تا بچه‌ها به این فکر کنند که زندگی برای دیگران چگونه است. این شناخت می‌تواند پیش زمینه‌ی خوبی برای ایجاد و پرورش احساس همدلی در کودکان باشد. قصه گویی ابزار ارتباط است. ارتباط کودکان با تاریخ، با خانواده و با یکدیگر.

از کجا شروع کنیم؟

قصه گویی قدیمی‌ترین شیوه‌ی ارتباط اجتماعی است. برای هزاران سال، مردم داستان‌ها، سنت‌ها، افسانه‌ها و رویدادهای تاریخی را از طریق روایت منتقل کرده‌اند. داستان سراییِ واقعی از کتاب استفاده نمی‌کند. از قدیم، هدف داستان سرایی به طور خیلی ساده، انتقال ایده‌ها و افکار از طریق کلمات و گفتار شفاهی بوده است. افراد بسیاری به کند و کاو در هنر داستان گویی علاقه‌مند هستند اما مطمئن نیستند که باید از کجا شروع کنند. اگر شما هم جزو این افراد هستید آخرین بخش این مقاله را با حوصله و جدیت بیشتری بخوانید.

  1. درباره داستان‌هایی که عاشقشان هستید یا داستان‌هایی که در گذشته شنیده‌اید تحقیق کنید، مثل داستان‌ها و افسانه‌های بومی و محلی. بسیاری از این قبیل داستان‌ها قبل از اینکه چاپ شوند بارها و بارها بازگو شده و سینه به سینه نقل شده‌اند و مردم هنوز عاشقشان هستند و از آنها لذت می‌برند. چرا؟ کشف کنید چه چیزی این داستان‌ها را در میان نسل‌های مختلف به هم پیوند می‌دهد. چه عواملی باعث جذابیت آنها می‌شود؟ چرا کودکان هنوز از این داستان‌های قدیمی لذت می‌برند؟ همانطور که به دنبال پاسخ این موارد هستید می‌توانید این عناصر جهانی را در تار و پود قصه‌ی خود ببافید.
  2.     داستان‌های خانوادگی را جدی بگیرید. با آشنایان خود صحبت کنید و اگر امکانش را دارید یک شجره نامه تهیه نمایید. تقریباً همه، دست کم یک شخصیت یا داستان جالب در گذشته خانواده‌ی خود دارند. همچنان که این شخصیت‌های جذاب را پیدا می‌کنید می‌توانید درباره‌ی آنها داستان بسازید یا داستان واقعی آنها را تعریف کنید. ممکن است داستان‌های خانوادگی‌ای داشته باشید که مربوط به گذشته‌های خیلی دور باشند و آنها را از قلم انداخته باشید. آیا مادربزرگ شما عادت داشت در مورد اتفاقات به خصوصی اظهار نظر کند؟ یا شاید پدر و عموی شما همیشه دوست داشتند در مورد خرابکاری خنده‌داری که در کودکی به بار آورده‌ بودند حرف بزنند؟ همیشه هشیار و گوش به زنگ مورادی مثل اینها باشید.
  1. از گذشته‌ی خود الهام بگیرید. می‌توانید یک شخصیت خلق کنید و از حوادث زندگی و بینش گذشته‌ی خودتان برای ایجاد ماجراهایی برای آن شخصیت استفاده کنید. حتی می‌توانید داستان را از دید اول شخص تعریف کنید: «وقتی بچه بودم با گاری شیشه‌های شیر را به محله‌ها‌ی خیلی دور می‌بردم. یک روز گرم تابستان در حال هل دادن گاری بودم که… » به درس‌هایی که آموخته‌اید یا چیزهای جالب و خنده‌داری که در طول این سال‌ها برای شما اتفاق افتاده‌اند فکر کنید. این اتفاقات را به داستان‌های جذاب تبدیل کنید.
  2. در برنامه‌ها و رویدادهای قصه گویی شرکت کنید. این مورد مهمترین کاری است که می‌توانید برای شروع قصه گویی انجام دهید. در نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های محلی یا برنامه‌هایی که در تئاتر، کتابخانه یا کتاب فروشی محل شما برگزار شود، افرادی را پیدا کنید که قصه‌گوهای ماهری هستند. از رویدادهای داستان نویسی در اطراف خود مطلع شوید و برای حضور در آنها برنامه ریزی کنید. در صورت امکان نویسنده‌ها را بشناسید و با آنها ارتباط برقرار کنید. می‌توانید از آنها چیزهای زیادی یاد بگیرید. نکاتی که باعث زیبایی و جذابیت بیشتر داستان شخصی شما ‌شوند.
منابع داستان گویی در کتابخانه و کتاب فروشی

شاید خودتان هم از تنوع سلیقه‌ی خودتان در بیان قصه‌هایتان تعجب کنید. هیچ روش قطعی و مسلمی برای بیان داستان وجود ندارد. تنها نقطه‌اشتراک در داستان گویی توانایی علاقه‌مند کردن دیگران و جذب آنها به دنیای خودتان است. نحوه انجام این کار، شخصیت و تجربیات منحصر به فرد شما را نشان می‌دهد. با پرورش این مهارت قدیمی نوع بشر، به قهرمان قصه گوی فرزند دلبندتان تبدیل شوید و او را طوری آموزش دهید که او هم در آینده قصه‌های جذابی داشته باشد تا برای فرزندانش تعریف کند. 

راهنمای انتخاب مناسب‌ترین کارتون‌ها و فیلم‌های کودکان

وقتی ۶ سال بیشتر نداشتم در سینما کارتون «دنیای قشنگ والت دیزنی» را تماشا کردم. آن روز به نقطه‌ی عطفی در زندگی من تبدیل شد. همان روز تصمیم گرفتم وقتی بزرگ شدم فیلم­ساز انیمیشن بشوم… و شدم! امروز من نمونه‌ی زنده‌ای هستم که نشان می‌دهد انتخاب مناسب‌ترین کارتون‌ها و فیلم‌ها برای کودکان چطور می‌تواند در رشد آنها تأثیر بگذارد و حتی سرنوشتشان را رقم بزند.

دنیای قشنگ والت دیزنی

کارتون و فیلم مناسب به عنوان ابزار رشد کودک

امروزه فیلم‌های کارتونی به بخشی جدایی ناپذیر از ابزار رشد ذهنی کودک تبدیل شده‌اند. فیلم‌ها و کارتون‌های مناسب از بسیاری جهات به مهارت‌های رشد اجتماعی کودک کمک می‌کنند. کودکان از همان سنین پایین دوست دارند زمان بیشتری را جلوی تلویزیون بگذرانند. برنامه‌های گوناگونی در سیستم عامل‌های دیجیتال، تلویزیون، شبکه‌های ماهواره و همچنین تلویزیون آنلاین وجود دارند و از این رو انتخاب کارتون‌ها و فیلم‌های مناسب که برای رشد ذهنی کودک ایده آل هستند بر عهده‌ی پدر و مادر است. البته مسئولیت اخلاقی این نوع کارتون ها و فیلم ها نیز با والدین است.

بچه‌های این نسل در مورد تماشای کارتون‌ها و فیلم‌های خودشان بسیار تنوع طلب شده‌اند. ما از سنین بسیار کم داستان‌های مربوط به حیوانات را برای جذب کودکان انتخاب می‌کنیم و شبکه‌های تلویزیونی نیز با کارتون‌هایی که شخصیت‌های اصلی آنها حیواناتی مانند موش، گربه، خرس، خرگوش و غیره هستند، همین روش را برای جلب توجه آنها مورد استفاده قرار می‌دهند. در حالی که کارتون‌ها جذاب‌ترین محتوای تلویزیونی برای کودکان به شمار می‌روند، برنامه‌های بسیاری غیر از انیمیشن وجود دارند که تماشای آنها برای کودکان مفید است. مانند فیلم‌های کودک و مجموعه‌های تلویزیونی که هم سرگرم کننده هستند و هم آگاهی و ارزش‌های اخلاقی را به کودکان منتقل می‌کنند. برنامه‌های جذاب زیادی هم در شبکه‌هایی مثل Chotoonz و Baby Toonz TV برای بچه‌ها وجود دارند که در انتخاب آنها باید مراقب بود. انتخاب فیلم‌ها و کارتون‌های مناسب با هدف هدایت بچّه‌ها در مسیر درست فرایندی چالش برانگیز و بسیار حساس است.

باگز بانی

انتخاب کارتون و فیلم‌ مناسب برای کودک

با وجود کانال‌های زیادی که هر روز با انواع مختلف انیمیشن و برنامه‌های دیگر برای کودکان سر برمی‌آورند، انتخاب آنچه فرزند شما می تواند تماشا کند و مواردی که باید کنترل شوند بسیار دشوار است. انتخاب کارتون و فیلم مناسب برای پرورش کودک با خلق و خوی خوب و رفتار درست، کار سخت‌تری است. کانال هایی مانند Chotoonz TV و Baby Toonz Kids TV مجموعه‌ای فوق‌العاده از کارتون‌های جذاب دارند که به کودکان اجازه می‌دهند چیزهای مختلف اطراف خود را کشف کنند. به عنوان مثال کارتون «دورا» به بچه ها این امکان را می‌دهد که جواب یک مسئله را به تنهایی پیدا کنند، آن را تجزیه و تحلیل نمایند و به تشخیص درست برسند. این برنامه شامل برخی کلمات و نکات تکراری است. با این وجود این اجازه را به بچه‌ها می‌دهد که کلمه‌ یا کلمه‌های جدید بیاموزند. همچنین به آنها یاد می‌دهد که چطور در رویارویی با یک مسئله رویکرد راهبردی داشته باشند.

سریال انیمیشن قصه‌ی شب افسانه‌های پریان (Fairy Tales Bed Time) در تلویزیون Baby Toonz شامل افسانه‌های بسیار مشهوری مثل دیو و دلبر، سیندرلا، زیبای خفته، شنل قرمزی و غیره است. داستان‌های این مجموعه کاملاً سرگرم کننده هستند همچنین به بچه‌ها کمک می‌کنند تا چیزهای زیادی در مورد چگونگی حل مشکلات را با استفاده از قوه تفکر و تخیل یاد بگیرند. تماشای این کارتون‌ها ارزشمند است زیرا حاوی بسیاری از درس‌های زندگی واقعی هستند. بعضی از فیلم‌ها و کارتون‌ها هم برای کودکان نامناسب هستند و ممکن است آنها را گمراه کنند. فیلم‌های کارتونی مختلفی از تلویزیون پخش می‌شوند که مطمئناً بچه‌ها را به عادت‌های خوب و درستی مثل سلامتی تشویق می‌کنند. انتخاب فیلم‌ها و کارتون‌هایی که مناسب سن کودک باشند راهی ایده آل برای رشد توانایی‌های کودک و گسترش فهم و ادراک او است.

دورای ماجراجو

پدر و مادر باید به فرزندان خود اجازه دهند که به غیر از کارتون، فیلم و سریال‌های تلویزیونی دیگری را نیز تماشا کنند. فیلم‌های کارتونی بر مبنای داستان‌ها هستند که این داستان‌ها به شخصیتِ خیال پرداز و خلاق کودک ابتکار و قوه تجسم می‌بخشند. درک کودکان از کارتون‌ها و فیلم‌های مناسب سنشان راحت‌تر و برقراری ارتباط با آنها برایشان آسان‌تر است. در عین حال بعضی فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی برخی از تعاملات اجتماعی بسیار مهم را به کودک می‌فهمانند. مادر و پدر باید مجموعه‌هایی را انتخاب کنند که برای با هم دیدن مناسب باشند. آنها باید فیلم‌های مناسبی را برای کودکان انتخاب کنند که زندگی واقعی را مورد توجه قرار می‌دهند. حوصله‌ی کودک با حوصله‌ی آدم بزرگ فرق دارد. از این نظر انتخاب سریال کوتاه مناسب‌تر است زیرا بچه‌ها خیلی زود خسته می‌شوند. انتخاب فیلم‌های مناسب با پیام‌هایی که کودک را به طور واقعی تربیت و سرگرم کنند، مثل افسانه‌های پریان که شامل بسیاری از درس‌های اخلاقی برای یاد گرفتن است، گزینه بسیار خوشایندی است. سریال‌های زیادی در یوتیوب و سایر سایت‌های پخش فیلم آنلاین وجود دارند که در آنها می‌توان برنامه ها  را بدون تبلیغات تجاری مزاحم و اعصاب خرد کن تماشا کرد.

چگونه کارتون و فیلم خوب برای فرزند خود انتخاب کنیم؟

فیلم های ماجراجویی، خنده دار و مهیج بسیاری در تلویزیون و اینترنت به نمایش در می‌آیند. با این وجود انتخاب مواردی که برای کودکان مناسب‌تر باشد، سخت‌ترین تصمیم برای همه پدر و مادرهاست. برای ساده‌تر کردن این انتخاب می‌توانید فهرستی شامل مواردی که تماشای آنها را برای کودک خود مناسب نمی‌دانید تهیه کنید. همچنین از فیلم‌هایی که نمایش دهنده‌ی خشونت بیش از حد یا هر نوع محتوای نامناسب برای بچه‌ها است، خودداری کنید. زبان و ظاهر نیز از فاکتورهای مهمی هستند که هنگام انتخاب فیلم یا برنامه‌ی مناسب باید به آنها توجه داشته باشید. واضح و روشن است که باید از فیلم‌هایی که تأثیر منفی بر جای می‌گذارند اجتناب شود. ذهن کودک کاملاً حساس است. پدر و مادر باید فیلم‌هایی را برای او انتخاب کنند که او به آنها علاقه‌مند شود و از آنها تأثیر مثبت بپذیرد و در عین حال به وسیله‌ی آنها سرگرم شود. انتخاب مواردی که بر سبک زندگی با کیفیت بالاتر و ساده‌تر دلالت کنند انتخاب خوبی خواهد بود. تماشای فیلم‌هایی مانند کتاب جنگل، شگفت انگیزان، جادوگر شهر اُز، وینی پو و غیره گزینه‌های عاقلانه‌ای برای بچه‌ها هستند. در حالی که بیشتر کودکان از دیدن فیلم‌های ترسناک به وحشت می‌افتند، اگر از تماشای فیلم‌های مناسب سنشان لذت می‌برند می‌توان این فیلم‌ها و برنامه‌ها را برای آنها نمایش داد. کودکان هرچه زودتر درک کنند که فیلم‌ها فقط محصولاتی داستانی هستند هم برای خودشان و هم برای پدر و مادرها بهتر است. فیلم هایی مانند روز گردش بچه (Baby’s day out)، تنها در خانه (Home Alone) و پارک ژوراسیک (Jurassic Park) فیلم‌هایی هستند که بچه‌ها هم مثل بزرگترها در سراسر جهان آنها را بسیار دوست دارند.

پارک ژوراسیک

تا زمانی که کودک به سنی برسد که خودش بتواند آنچه را که می‌خواهد تماشا کند انتخاب نماید، پدر و مادر می‌توانند به او در انتخاب برنامه‌های سرگرم کننده و آموزشی‌ مورد علاقه‌اش، مثل آنچه در شبکه‌های پخش کارتون نمایش داده می‌شوند و یا مجموعه‌های تلویزیونی مانند تله تابیز (Teletubbies) و آرت اتک (Art Attack) که توجه آنها را جلب کرده و خلاقیت آنها را به همان اندازه پرورش می‌دهند، کمک کنند. کار خیلی خوبی است که این برنامه‌ها را به همراه فرزند خود تماشا کنید تا بفهمد هر برنامه یا فیلم در واقع چه مفاهیمی را بازتاب می‌دهد. کارتون‌هایی مثل آجیلی‌ها یا وایتامینیکس بهترین نمونه‌ها برای انتقال دانش از طریق سرگرمی و تفریح هستند و کودکان نیز از آنها لذت می‌برند. کارتون‌هایی مانند موش سرآشپز و کت و کیت بسیار سرگرم کننده هستند و حس دوستی را نشان می‌دهند. وقتی والدین و کودکان با هم این برنامه‌ها را تماشا می‌کنند می‌توانند درک کنند که کودکان چگونه از این نمایش‌ها لذت می‌برند و موارد دلخواه و مورد علاقه‌ی خود را جذب می‌کنند. ترکیبی مناسب از کارتون‌ها، مجموعه‌های تلویزیونی و فیلم‌ها برای کودکان باعث خوشحالی و آرامش آنها می شود. آنها همچنین به این وسیله تخیل، خلاقیت و دانش خود را پرورش می‌دهند.

سخن پایانی

هنوز وقتی داستانی می نویسم یا فیلمنامه ای را طراحی می کنم که قرار است تبدیل به فیلمی برای بچه ها شود یاد آن بعد از ظهر نه چندان گرم تابستانی میفتم که مرا به تماشای انیمیشن والت دیزنی در سینما بردند. بعد این فکر هولناک به سراغم می آید که اگر آن روز به جای سینما مثلاً به پارک می رفتیم ممکن بود چقدر زندگی ام با آنچه اکنون هست متفاوت شود. وقتی تماشای یک فیلم توانست اینطور سرنوشت من را در همان کودکی رقم بزند بیشتر به اهمیت فیلم ها، کارتون ها، داستان ها و به طور کلی هر محتوایی که برای کودکان تولید می شود پی می برم. این، وظیفه مرا در قبال کاری که آن را با عشق انجام می دهم بسیار سنگین تر می کند. اما در نهایت کار اصلی بر عهده ی پدر و مادر است تا با انتخاب درست و سنجیده ی محتوای مناسب برای کودکان عزیزشان آنها را هرچه بهتر و درست تر در مسیر پرورش اصیل و سازنده راهنمایی کنند و از ایده ها، کنجکاوی ها و خلاقیت های آنها، به هر شکلی که آنها را ابراز می کنند، حمایت نمایند. یک زندگی با کیفیت تر، یک جامعه ی سالم تر، در گروی همین انتخاب های به ظاهر ساده اما به شدت پیچیده است.

عمو نوروز و بهار

پیام عروسک‌های نوروزی را بشنوید

اسفند ماه که می‌شود، همه جا حال‌و‌هوای عید نوروز به خود می‌گیرد و آخرین روزهای اسفند در ایران با حضور حاجی فیروز گره خورده است. حاجی فیروزی که به خیابان‌ها می آید و مژده رسیدن بهار را برای مردم می‌آورد و هدیه‌ای دریافت می‌کند.

پیشینیان ما ایرانیان، در گذشته با توجه به مطالعات ستاره‌شناسی و گردش خورشید به دور زمین (که به آن در اصطلاح اعتدلال و انقلاب می‌گویند) جشن‌هایی را برگزار می‌کردند. جشن نوروز یکی از این جشن‌ها و جشن «اعتدال بهاری» است. گذر از زمستان سخت و رسیدن بهار و طراوت آن برای مردم ایران همواره ارزشمند بوده، بنابراین در یک ماه مانده به آغاز بهار، با مراسم‌ها و آئین‌هایی شادی‌آفرین به استقبال بهار می‌رفتند. نوروزخوان‌ها، عروسک‌گردان‌های دوره‌گرد، حاجی فیروز و عمو نوروز از جمله پیام‌آوران نوروزی بوده‌اند که مژده رسیدن بهار را به مردم می‌دادند. در این مقاله سعی داریم به معرفی این پیام‌آوران و عروسک‌های نوروزی اشاره کنیم.

منظور از عروسک‌های نوروزی چیست؟

در گذشته در گوشه‌و‌کنار ایران، مردم برای بزرگداشت آئین‌های پیش از نوروز، از عروسک‌ها استفاده می‌کردند. از جمله آئین‌ها و نمایش‌های پیش از نوروز که در آنها از عروسک‌ها استفاده می‌شد، عبارتند از:

  1. حاجی فیروز
  2. عروسک تَکم و تَکم‌چی
  3. عروس گندم
  4. عروسک ننه نخودی
  5. عروسک مرد و زن آش ابودردا
  6. ننه سرما و عمو نوروز

امروزه، این پیک‌های بهاری از جمله معروف‌ترین نمادهای نوروز شناخته می‌شوند. طوری‌که مردم یا خود عروسک‌های آنها را درست می‌کنند یا از بازار می‌خرند.

حاجی‌فیروز خبر آمدن بهار را می‌دهد

عروسک حاجی فیروز

یکی از آشناترین منظره‌هایی که امروزه در آخرین روزهای اسفند در خیابان‌ها شاهد هستیم، حضور حاجی‌فیروزاست. حاجی‌فیروزی که صورتش را سیاه کرده، لباس و کلاه قرمز رنگ به تن دارد. شعر می‌خواند و با به صدا درآوردن دایره زنگی‌اش سعی می‌کند مردم را شادی کند و رفتن زمستان و آمدن بهار را نوید دهد. یکی از معروف‌ترین ترانه‌هایی که حاجی‌فیروز می‌خواند عبارت است از:

حاجی‌فیروزم

سالی یه روزم

سالی که گذشت، سالِ بد بود

سالی بد و بد… ز بد، بدتر بود!

ای سال برنگردی! بری، دیگه برنگردی…

دُکونارو تخته کردی!

همه رو خسته کردی…

ای سال برنگردی! بری، دیگه برنگردی…

در سایه‌ی ایزد تبارک، عید همگی بود مبارک

 

اینکه چرا حاجی‌فیروز صورتش را سیاه می‌کند به گذشته‌های دور بر می‌گردد که سیاهان وغلامان وظیفه شاد کردن مردم و آوردن خبر بهار را به عهده داشته‌اند.

درست است که در فرهنگ گذشته، سیاهان و خدمتکاران وظیفه شاد کردن اربابان و مردم را به عهده داشته‌اند، اما به پاسداشت و زنده نگه داشتن یاد حاجی‌فیروزها، امروزه برخی از جوان‌ها لباس حاجی‌فیروز به تن می‌کنند و با خواندن ترانه، دل مردم را شاد می‌کنند و مردم نیز به آنها پول نقد، هدیه می‌دهند.

عروسک حاجی‌فیروز به عنوان یکی از سمبل‌های نوروز و فصل بهار در سفره هفت‌سین گذاشته می‌شود.

تَکَم‌گردان با عروسک تَکَم چه پیامی می‌آورد؟

عروسک تکم و تکم‌چی

عروسک تکم، عروسک سمبل بهار در مناطق آذربایجان‌نشین ایران است. تَکَم، واژه ترکی است که از دو بخش «تَکه» و «م» تشکیل شده و به معنای «بز نر من» است. تکم، عروسک بز است که بر صفحه چوبی قرار دارد و تکم چی (یا همان عروسک‌گردان تکم) با تکان دادن پایه‌ای که به بدنه بز متصل است آن را به حرکت در می‌آورد و با خواندن شعرهایی رسیدن بهار و جشن نوروز را نوید می‌دهد.

در گذشته اسفند ماه که می‌شد، تکم‌چی‌ها از روستاهای محل زندگی خود حرکت می‌کردند و مژده رسیدن بهار را به مردم تا روستاهای استان گیلان می‌رساندند. وقتی تکم‌چی به روستا می‌رسید. اهالی روستا و بچه‌ها دنبال تکم‌چی راه می‌افتادند و به ترانه‌های شاد او گوش می‌کردند و مردم روستا به تکم‌چی پول و هدیه‌ای می‌دادند.

امرزه آئین تکم‌گردانی در مراکز مشخص و برنامه‌ریزی شده، اجرا می‌شود و شاید مربیان مهدکودک، با اجرای نمایش آن، کودکان را با این آئین آشنا می‌کنند.

چگونه عروسک تَکَم را بسازیم؟

عروسک تکم، به شکل بز است و پایه بلندی به شکم آن وصل شده است. هنگام ساخت بز، پاهای آن را متحرک درست می‌کنند تا هنگام بالا و پایین کردن پایه آن، از برخورد پاهای باز به صفحه چوبی نیز صدایی تولید شود، و در عین حال بز را در حال شادی نشان دهد. عروسک تکم را با پارچه رنگی می‌پوشانند و تزئیناتی مانند زنگوله، منجوق، پولک، منگوله و آینه به آن اضافه می‌کنند.

آئین تکم‌گردانی در گذشته در مناطق مختلف آذربایجان‌نشین و در روزهای پایانی اسفندماه و در آستانه فصل بهار اجرا می‌شد. طوری‌که مردم عروسک تکم را سمبل رسیدن بهار و تکم‌چی را مژده‌دهنده بهار و نوروز می‌دانستند.

سبزه عروس گندم

دسته‌های گندم و سبزه عید

در گذشته رسم براین بود عروسکی با گندم یا برنج (که به آن عروس گندم می‌گفتند) درست می‌کردند و آن را در آب می‌گذاشتند. زمانی‌که عروسک گندم و یا برنج ریشه می‌داد و سبز می‌شد، به عنوان سبزه در سفره هفت‌سین می‌گذاشتند. امروزه هنوز هم، سبز کردن یک دسته گندم در آستانه نوروز بین مردم رایج است و در بازار دسته‌های گندم به فروش می‌رسد.

عروسک ننه نخودک

عروسک‌های ننه نخودک

از گذشته رسم بر این بود تا با نخود و کمی پارچه گلدار، عروسک ننه نخودک درست می‌کردند. پیشینیان عروسک ننه نخودک را به عنوان نشانه باروری و برکت روی سبزه هفت سین می‌گذاشتند. امروزه نیز برخی از مادران این سنت را حفظ کرده‌اند و در چند روز مانده به نوروز، عروسک نخودک را درست می‌کنند.

عروسک‌های آش ابودَردا

در گذشته تا به امروز رسم بود در روزهای پایانی سال و یا در روز چهارشنبه سوری، آش ابودردا می‌پختند. در پخت این آش از هفت نوع حبوبات و عروسک‌های خمیری استفاده می‌کردند. باور مردم درباره آش ابودردا و عروسک‌های خمیری این است که باعث می‌شود، غم و اندوه سال کهنه را با خودش ببرد و خرمی و سرزندگی را برای سال نو می‌آورد. هنگام پختن آش ابودردا رسم بر این است، بچه‌ها در خفا عروسک زن و مرد ابودردا را با آرد و آب درست می‌کنند و بدون آنکه کسی ببیند، عروسک‌هایشان را در آش می‌اندازند. زمانی‌که آش پخت، عروسک‌های پخته شده‌شان را از آش در می‌آوردند و در بیرون از خانه می‌اندازند تا خوراک پرندگان شود.

عمو نوروز و ننه سرما

اغلب نقل‌های شفاهی داستان عمو نوروز و ننه سرما بیانگر این است که آنها نامزد وعاشق همدیگر بوده‌اند و در روز اول بهار، عمو نوروز بعد از سفری دور و دراز به دیدار ننه سرما می‌آمده تا مژده رسیدن بهار را به او بدهد. بیایید با هم به دل قصه عمو نوروز و ننه سرما برویم:

اسفند ماه است و ننه سرما، مشغول تمیز کردن خانه شده و گرد خاک را از اسبابِ خانه پاک می‌کند و برای استقبال از عمو نوروز تدارکاتی مهیا می‌کند. وعده دیدار هر ساله عمو نوروز و ننه سرما اول بهار است. سرانجام بهار از راه رسیده است…

ننه سرما، لباس‌های نو خود را می‌پوشد. سفره هفت سین را می‌چیند و میوه و خشکبار را در سفره می‌گذارد و منتظر رسیدن عمو نوروز می‌شود. سماور ذغالی ننه سرما روشن است و چایی ذغالی آن آماده، اما پلک‌های ننه سرما کمی سنگین شده و کم کم خوابش می‌برد. دقایقی بعد عمو نوروز از سفر دور درازی که در طول سال داشته است از راه می‌رسد و وارد خانه می‌شود و با دیدن چهره خواب‌آلود ننه سرما، دلش نمی‌آید او را بیدار کند. یک استکان چایی می‌نوشد. کمی استراحت می‌کند. از تنقلات و میوه‌های سرِ سفره می‌خورد و چهره زییای ننه سرما را تماشا می‌کند. از خورجینش شاخه گلی که برای ننه سرما سوغات آورده بود را در می‌آورد و لای موهای او می‌گذارد و راهی سفر می‌شود…

بعد از رفتن عمو نورز، ننه سرما از خواب بیدار می‌شود با استشمام بوی بهاری که خانه را پر کرده بود متوجه می‌شود که ای دل غافل! عمو نوروز آمده و دوباره او، خوابش برده است. از اندوه فراق، دستی به سر و رویش می‌کشد و متوجه شاخه گل بهاری روی سرش می‌شود. آن را بو می‌کند و لبخندی روی لبانش می‌نشیند. ننه سرما به ایوان می‌رود و به تماشای طبیعت زیبای بهاری و جست و خیز پرندگان می‌نشیند.

سخن آخر

پیام تمام داستان‌ها و آئین‌های پیش از نوروز این است که بگویند، رنج و سختی‌های زمستان تمام شده و بهار از راه ‌رسیده و زمان جشن و شادی است. لطفا برای ما در بخش نظرات بنویسید امروزه کدامیک از عروسک‌های نوروزی که در بالا به آنها اشاره کردیم را در سفره هفت‌سین می‌گذارید؟ آیا کودکان شما، با قصه و پیام عروسک‌های نوروزی آشنا هستند؟

طرح کره زمین پازل های کروی

طرح و نقش اولین پازل ساخته شده در دنیا چه بوده است؟ + تاریخچه پازل

پازل یا همان جورچین یکی از قدیمی‌ترین سرگرمی‌هایی است که نه تنها بین بچه‌ها بلکه بین بزرگترها طرفداران بسیاری دارد.

تکمیل پازل 1000 تکه‌ای با تصویر منظره‌ای زیبا و یا عکس خانوادگی و نصب تابلو آن روی دیوار یکی از علاقه‌مندی‌های همه ماست. امروزه پازل شامل طرح‌های متنوعی مانند شخصیت‌های کارتونی، مناظر طبیعت، آثار هنری نقاشان معروف، ستارگان سینما و غیره است. آیا تا حالا شده به این فکر کنید که اولین پازل چه طرح و نقشی داشته است؟ چه اتفاقی باعث شده اولین پازل ساخته شود؟ و اینکه کدام کشور سازنده اولین پازل در دنیا بوده است؟

در این مقاله قصد داریم به این سوالات پاسخ دهیم و تاریخچه ساخت پازل را روایت کنیم. لطفا با مطالعه مقاله تا انتها همراه ما باشید.

چه کسی اولین پازل را ساخته است؟ سازنده اولین پازل دنیا اهل کدام کشور بوده است؟

اولین پازل دنیا

جان اسپیلسبری (John Spilsbury) در اتاق کارش در لندن به نقشه اروپا خیره شده بود و در این فکر بود که چه‌طور می تواند به فرزندان خانواده سلطنتی، موقعیت دقیق جغرافیایی هر کدام از کشورهای اروپا را آموزش دهد؟ ناگهان ایده‌ای به ذهنش خطور کرد و به سمت تکه چوبی که گوشه‌ی کارگاهش بود، رفت. آن را روی میز کارش گذاشت و با قلمی شروعی به طراحی کرد.  بعد از دقایقی، او طرح نقشه اروپا را روی چوب رسم کرد. بعد از رسم نقشه، اره‌ای برداشت و با مهارتی که در حکاکی با چوب داشت از روی مرز هر کشور و دریا، هرکدام را از نقشه جدا کرد. بعد از آن‌که اره کردن تمام نقشه کامل شد، تک‌تک قطعه‌های جداشده را کنار هم قرار داد. جان اسپیلسبری که سال‌ها به کار نقشه‎برداری مشغول بود، به‌راحتی نقشه اروپا را کامل کرد و با جورچین چوبی که با طرحِ نقشه اروپا ساخته بود، اولین پازل را به وجود آورد.

زمزمه یک ابزار آموزشی مورد استفاده برای فرزندان خانواده سلطنتی بین درباریان پیچید و سایر اشراف انگلیسی نیز خواهان داشتن جورچین چوبی نقشه اروپا شدند. با افزایش تقاضا برای جورچین یا همان  jigsaw puzzle، او به فکر پازل‌هایی با طرح‌های جدیدتر افتاد. اسپیلسبری شروع کرد به ساختن پازل‌های چوبی با 8 طرح از نقشه‌های جهان، اروپا، آسیا، آفریقا، آمریکا، انگلستان و ولز، ایرلند و اسکاتلند. اولین پازل‌های چوبی، تنها مورد استفاده فرزندان خانواده سلطنتی و قشر مرفه جامعه انگلستان بود و مردم عادی هنوز از وجود پازل باخبر نشده بودند.

اولین پازل دنیا توسط جان اسپیلسبری انگلیسی در دهه 1760 ، با طرح نقشه اروپا با چوب ساخته شده است.

منظور از jigsaw puzzle برای سرگرمی پازل چیست؟

در فرهنگ لغت انگلیسی، کلمه jigsaw puzzle به معنای پازل یا همان جورچین است و دلیل استفاده از کلمه jigsaw به معنای اره مویی برای کلمه پازل، به دلیل استفاده از آن برای برش دادن قطعه‌های چوبی پازل چوبی است. و با توجه به اینکه پازل یا سرگرمی معمایی انواع متنوعی دارد که شامل جدول، سودوکو و جورچین است، با استفاده از کلمه  jigsaw puzzle نوع پازل یا همان جورچین را مشخص می‌شود و بین ما ایرانی وقتی اسم پازل به میان می‌آید منظورهمان جورچین است.

انقلاب صنعتی دوم در ساخت پازل و نقش‌های جدید جورچین‌ها چه اثری گذاشت؟

پازل مقوایی با طرح داستانی

با اختراعات جدید و پیشرفت‌هایی که در دوره انقلاب صنعتی دوم طی سال‌های 1860 تا 1914 بدست آمد. تغییرات مثبتی در فرآیند تولید محصولات ایجاد شد. با ساخت اره پدالی، پیشرفت تکنیک‎های چاپ لیتوگرافی و فناوری ساخت ورقه‌های چوبی چند‌لایه و نازک، فرایند ساخت پازل‌های چوبی که در گذشته کار پرزحمتی  بود کمی آسان تر شد.

ورقه‌های چوبی چند لایه و نازک، جایگزین چوب‌های سخت مانند چوب ماهون شد که علاوه بر این که برش و اره کردن آن راحت‌تر شده بود، از نظر هزینه هم مقرون به صرفه بود. چاپ لیتوگرافی نیز باعث شد چاپ طرح و نقش پازل ها باکیفیت‌تر شود. سازندگان پازل‌های چوبی با کمک اره‌های پدالی می‌توانستند قطعه‌های پیچیده‌تری از پازل را با سرعت بالاتری اره کنند.

گرچه فرایند ساخت پازل چوبی آسانتر شده بود، اما چون هر قطعه از پازل‌ها باید اره می‌شد، پازل‌های چوبی گران قیمت بود و  بیشتر مورد استقبال خانواده‌های مرفه بود تا قشر متوسط و طبقه کارگر.

در دوران انقلاب فناوری، لوکس‌ترین سرگرمی تعطیلات آخر هفته قشر مرفه، پازل‎های چوبی 500 قطعه بود.

رکود اقتصادی 1929 و محبوب شدن سرگرمی پازل

تکمیل دسته جمعی پازل

با شروع رکود بزرگ اقتصادی در سال 1929، نجاران، صنعتگران و بسیاری از مردم که بیکار شده بودند شروع به ساخت پازل‌های چوبی کردند تا هم خود، مشغول فعایتی باشند و هم از این راه درآمدی کسب کنند. کم شدن درآمد در این دوره به حدی بود که سرگرمی خانگی پازل، جایگزین تفریحات بیرون از خانه مانند رفتن به کلوپ‌های بازی و رستوران‌ها شده بود.

اتفاق مثبت دوران رکود اقتصادی در آمریکا، معرفی پازل‌های مقوایی بود. تکنولوژی دای‌کات سرعت برش قطعه‌های پازل‌های مقوایی را افزایش داد و باعث شد پازل مقوایی به تولید انبوه برسد. با تولید انبوه و ارزان بودن پازل‌های مقوایی، سرگرمی پازل بین تمام اقشار رایج شد. محبوبیت استفاده از پازل به حدی شده بود که کتابخانه‌ها و مغازه‌ها آن را اجاره می‌دادند.

در رکود اقتصادی سال 1929 آمریکا، با کمک تکنولوژی دای‌کات پازل‌های مقوایی به تولید انبوه رسید.

ساخت پازل‌های چوبی به مردمی که درگیر فشارهای روانی رکود اقتصادی بودند کمک کرد تا احساس مفید بودن کنند. از سوی دیگر تولید پازل‌های مقوایی که ارزان بود و اغلب مردم توان خرید آن را داشتند به یکی از محبوب‌ترین سرگرمی‌ها در این دوران تبدیل شد.

تولید انبوه پازل‌های مقوایی و استفاده از پازل در تبلیغات

با تولید انبوه پازل‌های مقوایی و ارزان بودن مقوا، تولیدکنندگان، قیمت پازل‌های مقوایی را به میزان قابل توجهی کاهش دادند. کسب‌و‌کارها، ارزان بودن پازل‌ها را فرصتی برای تبلیغ محصولات و نام شرکت‌هایشان دانستند و پازل‌هایی با طرح‌های تبلیغاتی رایج شد. علاوه بر طرح‎های تبلیغاتی محصولات شرکت‌ها، پازل‌هایی با طرح و نقش شخصیت‌های افسانه‌ای، قلعه‌ها، مناظر طبیعت، قطار و کشتی تولید شد. در این دوران که پازل‌های مقوایی محبوبیت بیشتری پیدا کرده بود، پازل‌های چوبی به کالای لوکس و خاصِ طبقه مرفه تبدیل شد.

تعطیلی کارخانه‌های تولید پازل‌های چوبی بعد از جنگ جهانی دوم

پازل چوبی PAR puzzles

بعد از جنگ جهانی دوم، به دلیل افزایش دستمزد کارگران و زمان‌بر بودن برش پازل‌های چوبی، تولید پازل‌های چوبی دیگر سودآوری نداشت. از سوی دیگر پیشرفت در چاپ لیتوگرافی و دستگاه‌های برش، باعث شد طرح ها و نقش‌های پیچیده‌تر که جذابیت بیشتری برای مردم داشت تولید شود. پازل همگرایی جکسون پولاک که شرکت Springbok آن را تولید کرد یکی از این نمونه‌هاست که در سال 1965، هزاران نفر از مردم آمریکا برای کامل کردن پازل آن مشارکت داشته‌اند.

بنابراین با تغییر سلیقه مصرف کنندگان پازل و به صرفه‌نبودن تولید پازل‌های چوبی، کارخانه‌های تولید پازل چوبی یکی بعد از دیگری تعطیل شدند. در ‌این بین دو کارخانه تولید پازل‌های چوبی Par Puzzles و Stave Puzzles به کار خود ادامه دادند.

برخلاف شرکت‌های دیگر که برای کاهش هزینه‌ها کیفیت‌شان را کاهش می‌دادند، فرانک وار و جان هنریکس صاحبان شرکت Par Puzzles، به طور مرتب به فکر بهبود پازل‌های چوبی خود بودند. آنها پازل‌های چوبی خود را به ستاره‌های سینما، افراد ثروتمند و خانواده‌های سلطنتی می‌فروختند.

برند Par Puzzles همچنان به تولید و فروش جورچین‌های چوبی مشغول است. پازل‌های چوبی امروزه به عنوان پازل‌های لوکس شناخته می‌شود و با توجه به گران بودن آن‌ها برند Par Puzzles به جز محصولات خود، پازل‌های سفارشی که نام مشتری و یا تاریخ تولدش را در پازل ذکر شده باشد، تولید و به فروش می‌رساند.

برند Stave Puzzles کارخانه تولید پازل چوبی دیگریست که با شخصی‌سازی پازل‌های چوبی برای مشتریانش و تولید پازل‌های سه‌بعدی به فعالیت خود ادامه داده است.

پازل‌های امروزی

طرح کره زمین پازل های کروی

امروزه با کمک فناوری برش‌های لیزری، پازل‌های چوبی، مقوایی و نوع جدیدتر آن‌ها پازل‌های آکریلیک با قطعات ریزتر تولید می‌شود. طرح و نقش‌های امروزی پازل‌ها نیز بسیار متنوع شده است. تصاویر آثار باستانی و تاریخی ارزشمند موزه‌ها و ستارگان سینما از جمله طرح و نقش‌های پازل‌های امروزی است. برخی شرکت‌های تولید پازل، طرح و نقش‌های مورد نظر مشتریان خود را تولید می‌کنند و پازل‌های سفارشی و خاص، جزو خدماتشان است. جدیدترین مدل پازل‌ها، پازل‌های سه‌بعدی است پیشرفت‌های نرم‌افزاری مانند برنامه‌های شبیه سازی با کامپیوتر، امکان ساخت آن‌ها را فراهم کرده است. اغلب پازل‌های سه بعدی، کروی شکل هستند و تصاویر آن‌ها کره زمین و ماه است.

نتیجه‌گیری

زمانی‌که اولین پازل ساخته شد، به عنوان ابزار آموزشی برای کودکان مورد استفاده بود. با گذشت زمان و با تنوع تصاویر پازل‌ها، جورچین‌ها به سرگرمی جذاب برای بزرگترها تبدیل شد. امروزه پازل با دو هدف سرگرمی و آموزش مورد استفاده کودکان و بزرگترهاست و در آمریکا برای آموزش جغرافیا همچنان از پازل استفاده می‌شود.

منابع:

wentworthpuzzles.com
mymodernmet.com
cbsnews.com
puzzlewarehouse.com

مریخ، خانه‌ی احتمالی انسان خردمند

افسانه­‌ها، از اسب تک شاخ تا اولین گام بر مریخ

تا حالا به این فکر کرده‌­اید که شیر بال‌­دار تخت جمشید و اسب تک شاخ هری پاتر چه وجه اشتراکی با هم دارند؟ سیمرغ شاهنامه چه ارتباطی با پری دریایی دارد و یا دیو سپید هفت‌خان و اژدهای ارباب حلقه­‌ها چگونه به هم مربوط می‌­شوند؟ اگر نگاهی به عبارت‌­های جستجو شده در گوگل بیندازید متوجه خواهید شد که موضوعاتی مثل «آیا اسب شاخ ­دار وجود دارد؟» یا «اسب شاخ ­دار واقعی در ایران» بارها جستجو شده‌­اند. چه باور کنیم چه نه هنوز افرادی هستند که می‌­خواهند بدانند آیا واقعاً اژدها وجود دارد؟ یا آیا خون اسب تک ­شاخ خاصیت شفادهندگی دارد؟ چرا افسانه­‌ها هنوز تا این حد برای انسانی که در عصر ارتباطات زندگی می­‌کند و پایش به مریخ رسیده مهم‌­اند؟ چرا در عصر فناوری‌های دیجیتال هنوز اسباب بازی­ یک موجود افسانه­‌ای ساخته می‌­شود؟ چرا هنوز کارتون­‌ها و فیلم­‌های بی‌­شماری ماجرا­های آنها را نمایش می‌­دهند و صفحات کتاب‌­های کودک پر از تصاویر و قصه­‌های آنهاست؟ چرا موجودات افسانه‌ای دنیای سرگرمی، هنر و ادبیات را تسخیر کرده‌­اند؟

افسانه‌ی اسب تک شاخ

افسانه‌ها در زندگی امروز چه جایگاهی دارند؟

امروزه خیلی از افراد اژدها و اسب تک شاخ را افسانه می‌پندارند اما اگر بیشتر دقت کنید متوجه می‌­شوید این موجودات درست در مقابل چشمان شما قرار دارند و احتمالاً بدون آنکه متوجه باشید چند بار در هفته آنها را می‌­بینید. چه موقع؟ موقعی که فرزندتان در حال تماشای کارتون پونی کوچولوی من یا هری پاتر است. هنگامی که در نوروز از تخت جمشید باشکوه دیدن می‌­کنید. موقعی که کودک شما با عروسک اسب تک شاخ یا پری دریایی یا فیگور اژدهای شِرِک بازی می‌­کند… اسب تک شاخ هری پاتر همان ­قدر افسانه است که همای تخت جمشید. دیو سپید شاهنامه همان ­قدر زاییده‌ی تخیل است که اسماگ فیلم ارباب حلقه­‌ها. پس چرا با وجود اینکه همه‌ی ما می‌­دانیم که اسب تک شاخ افسانه است عروسکش در فهرست اسباب بازی‌های کودکانمان است و پوکمون و دیجی‌مون قهرمان‌های بازی‌های ویدیویی آنها هستند؟ چرا لوگوی بعضی برندهای معروف الهام گرفته از موجودات افسانه‌ایست؟ چرا هنوز این موجودات در معماری به حیات خود ادامه می‌دهند و کلی چرای دیگر… برای پاسخ به این چراها باید قدری در تاریخ به عقب برگردیم. حدود هشتاد هزار سال!

لوگوی استارباکس با الهام از پری دریایی

تاریخ از افسانه شروع می‌شود

نگاهی به جوامع باستانی نشان می‌­دهد از حدود هشتاد هزار سال پیش که انقلاب شناختی در انسان خردمند (ساپینس) ظهور کرد آنها برای ساده کردن جهان پیچیده‌­ی پیرامونشان و نیز برای توجیه برخی پدیده­‌های طبیعی مثل خشکسالی یا طوفان از داستان سرایی و روایت استفاده می‌­کرده‌­اند. این موضوع هنوز برای دانشمندان ناشناخته است که چرا این موارد برای گونه­‌ی ما مورد سؤال بوده­‌اند در حالی که هیچ کلاغی نمی‌­خواسته سر از علت طوفان دربیاورد یا برای هیچ خرس قطبی‌­ای این پرسش مطرح نبوده که چرا رعد و برق در آسمان ظاهر می‌­شود. گونه­‌ی ما یعنی انسان خردمند نه تنها نسبت به این پدیده­‌های به ظاهر عادی کنجکاوی کرده بلکه با استفاده از قوه­‌ی تخیل خود، ویژگی‌ای که در هیچ جاندار دیگری وجود ندارد، برای این سؤال­‌ها جواب خلق کرده‌است. این، نقطه­‌ی شروع افسانه­‌ها در تاریخ بشر است. برخی مورخان معتقدند تاریخ از افسانه شروع می­‌شود. این نظر می‌­تواند درست باشد. داستان­‌هایی که انسان­‌های نخستین برای هم نقل کرده‌­اند شیوه­‌ی بسیار قدرتمندی از ارتباط را فرارویشان قرارداده‌است که به آنها محل گله‌­های شکار، وقوع طوفان یا نزدیک شدن قبیله­‌ی مهاجم را خبر می‌­داده‌است. دیواره­‌ی غارهای باستانی مثل غار لاسکو در فرانسه یا آلتامیرا در اسپانیا برای انسان­‌های اولیه حکم اینستاگرام و توییتر را داشته‌­اند که به وسیله­‌ی آنها پیام­‌های اجتماعی را بین خود رد و بدل می ­کرده‌­اند. به نظر می‌­رسد کِنِت برک به درستی گفته «داستان­ها ابزار زندگی بشرند.» اما این تازه شروع ماجراست. در ادامه خواهیم دید چگونه افسانه‌­ها تعیین کننده­‌ترین نقش را نه تنها در تاریخ تمدن بلکه در سرنوشت کل سیاره­‌ی زمین رقم زده‌­اند.

انسان خردمند، نخستین داستان‌گو

افسانه­‌ها و بر هم خوردن توازن قدرت

چرا انسان­‌ها گونه­‌ی چیره­‌ی موجودات زمین شدند؟ زیرا آنها موجوداتی به شدت اجتماعی هستند و این اصلِ زیربنایی باعث قدرت گرفتن آنها شده‌ است. اما پنگوئن‌­ها و شامپانزه‌­ها هم زندگی اجتماعی دارند. پس چه عاملی باعث برتری اجتماع انسانی بر اجتماع شامپانزه­‌ها شده است؟ پاسخ آشکار است: افسانه‌­ها! همانطور که اشاره شد انسان خردمند قدرت سؤال کردن و جواب دادن یافت که این امر موجب به وجود آمدن افسانه­‌های اولیه شد. تا چند ده هزار سال بعد و به خصوص با ظهور انقلاب دوم، انقلاب کشاورزی، هر قبیله‌­ای افسانه‌­های خودش را داشت. مردم یونان باستان شکار و باروری را به ایزدبانوی آرتمیس نسبت می‌دادند و مردم اسکاندیناوی نور و روشنی را از آن بالدر می‌­دانستند.

آرتمیس، ایزدبانوی شکار

هر افسانه­ عامل پیوندهای قوی و ناگسستنی بین مردم معتقد به آن افسانه بود. این افسانه­‌های مشترک باعث شدند موجودی که از قبل توانایی پرسش‌گری و خلق مفاهیمی ورای طبیعت یافته بود حالا صاحب اجتماعات قوی‌تری نسبت به گونه‌های اجتماعی دیگر شود. اگر افسانه‌ها نبودند احتمالاً اجتماعات اولیه انسانی به دست اجتماعات شامپانزه‌­ها یا شیرها خورده می‌شدند، نسل انسان خردمند منقرض می‌شد و ما هیچوقت به دنیا نمی‌آمدیم!

تیریون لنیستر در سریال بازی تاج و تخت

قدرت افسانه‌ها به جهان باستان و تاریخ اولیه بشر محدود نمی‌­شود. پس از انقلاب کشاورزی در حدود دوازده هزار سال پیش و به وجود آمدن روستاها و شهرها، امپراتوری‌­ها شروع به شکل گرفتن کردند. نقش افسانه­‌های مشترک در این دوره پا را فراتر از بقای جوامع انسانی گذاشت و به شکل‌گیری مفاهیم خیالی‌­ای همچون ملت و وطن انجامید. آیا تا به حال از خود پرسیده‌­اید فرق کشورها با یکدیگر چیست و چه چیزی آنها را از هم جدا می‌­کند؟ مرز؟ قدرت سیاسی؟ پیشینه­‌ی فرهنگی؟ قدرت نظامی؟ خیر. جواب را تیریون در آخرین قسمت سریال بازی تاج و تخت به زیبایی بیان می‌­کند: «قوی­‌ترین چیز در دنیا نه کشور است نه پرچم. نه تعداد سپاهیان است و نه ملت. قوی‌­ترین چیز در دنیا داستان­‌ها هستند.» تنها اختلاف واقعی بین کشورها افسانه­‌های متفاوت است. تمام جنگ‌­ها و کشتارهای انسان‌­ها در تاریخ به خاطر تفاوت افسانه­‌های آنها بوده است. اگر بخواهیم بدون تعصب قضاوت کنیم مفاهیمی چون ملت و کشور نسبت به پدیده‌های طبیعی و واقعی، مفاهیم خیالی و تعاریف نظری‌­ای بیش نیستند. سیاستمداران از قدیم به این تأثیر و نفوذ افسانه­‌ها در جوامع پی برده‌­اند و از آنها به عنوان ابزاری قوی برای مشروعیت بخشیدن به خود و منافعشان سوء استفاده کرده‌­اند. افسانه‌هایی نظیر آزادی، امنیت، عدالت، صلح و وطن. اما مگر غیر از این است که تمام جنگ‌­های تاریخ بر سر همین مفاهیم و به دست همان سیاستمداران رخ داده است؟! 

افسانه­‌ها در عصر مدرن

از نظر آمار و ارقام میانگین جنگ‌­ها از نیمه‌ی دوم قرن بیستم تا این لحظه از قرن بیست و یکم که ما در آن به سر می‌­بریم نسبت به تمام دوره­‌های تاریخ کاهش داشته است. کشورها و ملت‌­ها به صلح نسبی رسیده‌اند و رفاه، بهداشت و آموزش برای عده­‌ی بیشتری از جمعیت زمین فراهم شده‌است. پس آیا می‌­توان نتیجه گرفت افسانه­‌ها کارکرد خود را از دست داده‌­اند و دیگر به درد نمی‌­خورند؟ پاسخ سریع به این سؤال خیر است. یکی از مفاهیم خیالی‌­ای که از دل افسانه‌­های مشترک بیرون آمده بازار است. قدرتمندترین مفهوم در دوران مدرن. تمام برندهای تجاری معروف، از کوکاکولا گرفته تا گوگل و اپل، همگی تعاریف خیالی‌­ای هستند که ریشه در افسانه‌­ها دارند. منظور این نیست که گوگل وجود خارجی ندارد. اما گوگل چیست؟ یک شرکت در عرصه­‌ی فناوری. اما خود شرکت چیست؟ تا به حال به عمق معنا و مفهوم این واژه توجه کرده‌­اید؟ آیا شرکت چیزی بیش از یک توافق ذهنی بین افرادی است که آن را می‌شناسند؟ تمام برندها و شرکت­‌ها مفاهیم خیالی‌­اند که از همان افسانه‌­های مشترک سرچشمه گرفته‌­اند. نمود دیگر افسانه­‌ها در زندگی مدرن پیشرفت‌­های علمی بسیار سریع در قرن بیست و یکم و دست‌یابی انسان به فناوری بسیار پیشرفته در عرصه ارتباطات است. به گوگل اشاره کردیم اما اگر بخواهیم پا را فراتر بگذاریم باید بگوییم هنگامی که سفینه­‌ی آپولو ۱۱ برای اولین بار بر سطح ماه فرود آمد و نیل آرمسترانگ اولین انسانی شد که پا بر خاک سیاره‌ای به جز زمین گذاشت یک افسانه­‌ی قدیمی دیگر محقق شد. افسانه‌­ای که شاید قرن‌­ها قبل سومریان آن را به عنوان گیلگمش، یونانی­‌ها ایکاروس و ایرانی‌­ها کیکاووس شاه نقل کرده بودند.

نیل آرمسترانگ

موضوع افسانه­ و شکل‌­گیری روایت عمری به قدمت خود بشر دارد. داستان‌­ها که اولین بار در قالب افسانه­‌ها سینه به سینه و شفاهی بین افراد نقل می‌­شدند اولین اختراع بشر هستند که تا امروز باقی مانده و هنوز کاربرد وسیعی دارند. البته تعریف افسانه، اسطوره، حماسه، قصه و داستان با هم متفاوت است اما در اینجا منظور از داستان اشاره‌­ای کلی به همه­‌ی این­هاست. داستان­‌ها از قرن­‌ها پیش ابزار ارتباطی بسیار مهم و تأثیرگذاری بوده‌­اند. چه هشتاد هزار سال قبل که به صورت پیام­‌هایی بر دیواره‌ی غارها جای گله‌های شکار را نشان می‌دادند چه امروز که در قالب بازاریابی محتوایی منجر به رشد فروش چندین درصدی کوکاکولا می‌­شوند. این درهم تنیدگی زندگی انسان با داستان‌­ها و افسانه­‌ها به قدری درونی و بدیهی شده که ما متوجه آن نمی‌­شویم اما در تمام جنبه­‌های زندگی، ناخودآگاه تحت تأثیر آنها هستیم. شرکتی دانش بنیان که وسیله‌ای را اختراع می­‌کند، استودیوی فیلمسازی‌­ای که با آن ابزار فیلمی تولید می‌­کند و بیننده‌­ای که آن فیلم را برای تماشا انتخاب می­‌کند و می­‌خرد همه و همه بر اساس افسانه­‌هایی که در تار و پود ناخودآگاه جمعی ما بارگذاری شده‌­اند عمل می‌­کنند. ما از طریق افسانه­‌های مشترک دوست و دشمن خود را تعیین می‌­کنیم، وقتی عاشق می‌شویم در واقع عاشق داستان‌های معشوق می‌شویم، به واسطه‌ی داستان­‌ها با هم ارتباط برقرار می­‌کنیم و پیچیدگی دنیای واقعی را با آنها برای خود قابل درک و واجد معنا و مفهوم می‌­نماییم.

فرجام

اگر امروز کودکتان از تماشای کارتون اسب تک شاخ لذت می‌­برد یا عروسک آن را در آغوش می‌­فشارد، شاید به خاطر افسانه‌­ایست که چند هزار سال پیش یک انسان خردمند با دیدن اولین کرگدن آسیایی آن را ساخته‌است. افسانه‌­ها نه تنها گونه­‌ی ما را در بین سایر موجودات به قدرت رساندند بلکه پای ما را به کرات و سیارات دیگر باز کردند. استیون هاوکینگ بزرگ قبل از مرگش به این نتیجه رسیده بود که برای ادامه­‌ی نسل انسان، دستیابی به فضا و تشکیل زندگی در سیارات دیگر ضروری به نظر می‌­رسد. به احتمال زیاد این دستاورد در دهه‌­ها یا نهایتاً قرن بعد حاصل می‌شود. آیا ممکن است آن روز انسانی که از طبقه­‌ی صد و بیستم یک برج شیشه‌­ای در مریخ به غروب آبی خیره شده و قهوه­‌ی گرم می‌­نوشد به این فکر کند که کل این بازی از افسانه‌­ای شروع شد که قرن‌­ها پیش چند غارنشین که ممکن بود خوراک ببرهای دندان خنجری شوند آن را ساخته بودند؟

مریخ، خانه‌ی احتمالی انسان خردمند